Η εποχή που τα προγράμματα «Εξοικονομώ» λειτουργούσαν ως γενική πρόσκληση για κάθε ενδιαφερόμενο ιδιοκτήτη φαίνεται να παραχωρεί τη θέση της σε μια πιο στοχευμένη, στρατηγική και κυρίως κοινωνικά δίκαιη προσέγγιση. Με το βλέμμα στραμμένο στο 2026, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) σχεδιάζει την επόμενη ημέρα της ενεργειακής αναβάθμισης, η οποία θα στηριχθεί σε δύο πυλώνες: την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας και τη δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού χρηματοδότησης.
Δέσποινα Παληαρούτα: «Τέλος στην ευκαιριακή επιδότηση, ώρα για μόνιμο μηχανισμό»
Η Γενική Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πόρων, Δέσποινα Παληαρούτα, έχει δώσει το στίγμα της νέας πολιτικής σε πρόσφατες τοποθετήσεις της, αναδεικνύοντας την ανάγκη για δομικές αλλαγές. Η κ. Παληαρούτα έχει προαναγγείλει ότι το νέο «Εξοικονομώ» θα έχει έντονο κοινωνικό πρόσημο, καθώς οι πόροι θα προέλθουν από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο (Social Climate Fund).
«Στόχος μας είναι η δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού εξοικονόμησης ενέργειας», επισημαίνει η Γενική Γραμματέας, υπογραμμίζοντας ότι η μετάβαση δεν μπορεί να είναι επιτυχημένη αν δεν είναι συμπεριληπτική. Το νέο πλαίσιο, που αναμένεται να πάρει σάρκα και οστά προς το τέλος του 2026, θα εστιάσει στη θωράκιση των νοικοκυριών που πλήττονται από την ενεργειακή φτώχεια, προσφέροντας υψηλά ποσοστά επιδότησης που μπορεί να φτάσουν ή και να ξεπεράσουν το 75-80%.
Το «Μοντέλο» του 2026: Δύο νέα προγράμματα στον ορίζοντα
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που αποκαλύπτεται, το ΥΠΕΝ ετοιμάζει μια «διπλή επίθεση» κατά της ενεργειακής σπατάλης, εστιάζοντας σε περίπου 100.000 νοικοκυριά:
-
Εξοικονομώ για Ευάλωτους (Προϋπολογισμός 1,3 δισ. ευρώ): Το πρόγραμμα αυτό θα χρηματοδοτήσει τις κλασικές παρεμβάσεις (κέλυφος, κουφώματα, σκίαση) με αυστηρά εισοδηματικά κριτήρια.
-
Στοχευμένο Πρόγραμμα Θέρμανσης (Προϋπολογισμός 700 εκατ. ευρώ): Εδώ η εστίαση μετατοπίζεται στην αντικατάσταση παλαιών καυστήρων με αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες. Είναι η πρώτη φορά που ένα τόσο μεγάλο κονδύλι διατίθεται αποκλειστικά για την αλλαγή του μέσου θέρμανσης, αναγνωρίζοντας ότι η θέρμανση αποτελεί το μεγαλύτερο ενεργειακό έξοδο ενός σπιτιού.
On-Bill Financing: Η επανάσταση στον τρόπο πληρωμής
Ίσως η πιο ρηξικέλευθη αλλαγή που εξετάζεται είναι το σύστημα “On-Bill Financing”. Σε αυτό το μοντέλο, οι προμηθευτές ενέργειας ή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα αναλαμβάνουν το κόστος των παρεμβάσεων, και ο πολίτης θα αποπληρώνει το ποσό μέσω του λογαριασμού ρεύματος. Οι δόσεις θα είναι τέτοιες ώστε να καλύπτονται από την εξοικονόμηση που θα επιτυγχάνεται, έτσι ώστε ο καταναλωτής να μην βλέπει αύξηση στο τελικό πληρωτέο ποσό, ενώ το σπίτι του θα αναβαθμίζεται χωρίς αρχικό κεφάλαιο.
Η πρόκληση: Από την ποσότητα στην ποιότητα
Όπως σημειώνει η ηγεσία του ΥΠΕΝ, η εμπειρία από τους προηγούμενους κύκλους δείχνει ότι η ζήτηση παραμένει καταιγιστική. Ωστόσο, η στρατηγική αλλάζει: δεν αναζητούμε πλέον απλώς «περισσότερες αιτήσεις», αλλά βαθιά ενεργειακή αναβάθμιση. Η προϋπόθεση για αναβάθμιση κατά τουλάχιστον τρεις ενεργειακές κατηγορίες παραμένει ο «χρυσός κανόνας», διασφαλίζοντας ότι τα χρήματα των φορολογουμένων θα πιάσουν τόπο.
Το νέο «Εξοικονομώ» του 2026 αποτελεί το πρώτο δείγμα γραφής μιας πολιτικής που συνδέει το ESG με την κοινωνική πρόνοια. Με την καθοδήγηση της κ. Παληαρούτα και την αξιοποίηση του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, η Ελλάδα περνά από την εποχή των οριζόντιων δώρων στην εποχή της μόνιμης ενεργειακής θωράκισης εκείνων που την έχουν περισσότερο ανάγκη.
