Μια νέα θαλάσσια έρευνα αποκαλύπτει εύθραυστα θαλάσσια οικοσυστήματα κοντά στην Κύπρο, απειλούμενα από ανθρώπινες δραστηριότητες.
Μια αποστολή που χρηματοδοτήθηκε από τη Μεγάλη Βρετανία επιχειρεί για πρώτη φορά να χαρτογραφήσει τα λεγόμενα μεσοφωτικά οικοσυστήματα στις περιοχές της Ακρωτηρίου και της Δεκέλειας, δύο βρετανικών υπερπόντιων κτήσεων στην Κύπρο. Τα οικοσυστήματα αυτά αναπτύσσονται σε βάθη 50 έως 200 μέτρων, όπου εξακολουθεί να διεισδύει αρκετό φως για τη ζωή που εξαρτάται από αυτό, αλλά όχι αρκετό για την παραδοσιακή φωτοσύνθεση, γι’ αυτό και ονομάζονται «μεσαίο φως» (mesophotic).
Στην προσπάθεια, στο πλαίσιο του έργου MESOPHOS, χρησιμοποιήθηκαν τηλεχειριζόμενα υποβρύχια οχήματα (ROV) σε πάνω από 32 σημεία, αποκαλύπτοντας εκτεταμένες εκτάσεις με σφουγγάρια, κοράλλια, ανεμώνες και άλλους οργανισμούς που δημιουργούν τρισδιάστατα οικοσυστήματα όπου ευδοκιμεί πλούσια θαλάσσια ζωή. Καταγράφηκαν περισσότερα από 200 είδη, με πολλά εξ αυτών να μην είχαν αναφερθεί προηγουμένως στην Κύπρο — ανάμεσά τους και ευαίσθητα, αργής ανάπτυξης κοράλλια, όπως γοργόνιες (Callogorgia verticillata), υδροειδή κοράλλια (Lytocarpia myriophyllum), μαλακά κοράλλια και «sea pens», πολλά εκ των οποίων είναι προστατευόμενα ή απειλούμενα.
Παρά το βάθος στο οποίο εντοπίζονται, τα ίχνη ανθρώπινης επίδρασης ήταν ξεκάθαρα: από θαλάσσια απορρίμματα όπως κουτάκια αναψυκτικών και ακάλυπτα εργαλεία αλιείας («ghost gear»), έως σημάδια από σέρσιμο αλιευτικού εξοπλισμού στον πυθμένα (bottom trawling), εισβολή ξενικών ειδών και νέκρωση κοραλλιών, πιθανόν λόγω της υπερθέρμανσης των θαλασσών.
Όπως τόνισε η βιολόγος Christina Michail από το εργαστήριο MER, αυτά τα ευαίσθητα και εξαιρετικά αργής ανάπτυξης οικοσυστήματα, όπως τα στρώματα μαερλ κι οι κοραλλιογενείς σχηματισμοί («coralligenous»), είναι ιδιαίτερα ευάλωτα και χρειάζονται άμεση προστασία.
Προτείνεται ως πρώτο βήμα η άμεση εφαρμογή μέτρων προστασίας, όπως η απαγόρευση καταστροφικών αλιευτικών πρακτικών (π.χ. bottom trawling) στις κρίσιμες περιοχές. Παράλληλα, επιβάλλεται η λεπτομερής χαρτογράφηση των οικοτόπων, η οποία θα χρησιμεύσει στην αποτελεσματική διαχείριση, αλλά και η μακροπρόθεσμη, συστηματική παρακολούθηση, ώστε να αξιολογούνται οι εξελίξεις και να προσαρμόζονται τα μέτρα όταν χρειαστεί.
Συμπερασματικά, τα ευρήματα της αποστολής MESOPHOS φωτίζουν την παρουσία αυτών των ευάλωτων οικοσυστημάτων, αλλά και την πίεση που ασκεί ο άνθρωπος — ακόμα και σε βάθη που έμοιαζαν ανέγγιχτα — υπογραμμίζοντας την ανάγκη για άμεση προστασία και περαιτέρω ερευνητικές πρωτοβουλίες γύρω από την Κύπρο.
