Η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να επιφέρει θεμελιώδεις αλλαγές στον ενεργειακό τομέα την επόμενη δεκαετία. Σύμφωνα με νέα, εκτενή έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), η ανάπτυξή της θα προκαλέσει ραγδαία αύξηση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από τα κέντρα δεδομένων παγκοσμίως, ενώ ταυτόχρονα θα δημιουργήσει σημαντικές ευκαιρίες για μείωση κόστους, ενίσχυση ανταγωνιστικότητας και περιορισμό εκπομπών.
Η ειδική έκθεση του IEA, με τίτλο «Ενέργεια και Τεχνητή Νοημοσύνη», παρουσιάζει τη μέχρι σήμερα πιο ολοκληρωμένη, βασισμένη σε δεδομένα παγκόσμια ανάλυση για τη σύγκλιση ενέργειας και AI. Το περιεχόμενο της βασίζεται σε νέα σύνολα δεδομένων και σε συνεντεύξεις με φορείς πολιτικής, την τεχνολογική βιομηχανία, ενεργειακές επιχειρήσεις και διεθνείς ειδικούς. Εκτιμάται ότι έως το 2030, η παγκόσμια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τα κέντρα δεδομένων θα υπερδιπλασιαστεί, αγγίζοντας τις 945 τεραβατώρες – ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στην ετήσια κατανάλωση της Ιαπωνίας σήμερα. Ο κύριος παράγοντας αυτής της ανόδου είναι η ίδια η τεχνητή νοημοσύνη: η ζήτηση ηλεκτρισμού από κέντρα δεδομένων που βασίζονται σε AI προβλέπεται να τετραπλασιαστεί την επόμενη πενταετία.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η κατανάλωση ενέργειας από κέντρα δεδομένων αναμένεται να συνεισφέρει σχεδόν το 50% της συνολικής αύξησης στη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030. Η χρήση AI θα οδηγήσει, σύμφωνα με την έκθεση, σε μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας για την επεξεργασία δεδομένων απ’ ό,τι για την παραγωγή όλων των ενεργοβόρων βιομηχανικών προϊόντων μαζί – όπως το αλουμίνιο, ο χάλυβας, το τσιμέντο και τα χημικά. Σε γενικές γραμμές, στις ανεπτυγμένες οικονομίες, τα κέντρα δεδομένων αναμένεται να ευθύνονται για πάνω από το 20% της αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας έως το τέλος της δεκαετίας, αντιστρέφοντας έτσι την πτωτική τάση που καταγραφόταν τα προηγούμενα χρόνια.
Για την κάλυψη αυτής της νέας ζήτησης, θα αξιοποιηθεί ευρύ φάσμα ενεργειακών πηγών, με τις ανανεώσιμες και το φυσικό αέριο να υπερέχουν λόγω ανταγωνιστικού κόστους και ευρείας διαθεσιμότητας σε στρατηγικές αγορές. «Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη εξέλιξη στον παγκόσμιο ενεργειακό διάλογο σήμερα, αλλά μέχρι σήμερα η αγορά και οι υπεύθυνοι πολιτικής δεν διέθεταν τα απαραίτητα εργαλεία για να κατανοήσουν το εύρος των επιπτώσεών της», δήλωσε ο εκτελεστικός διευθυντής του IEA, Fatih Birol. «Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τα data centers αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί την επόμενη πενταετία, φτάνοντας τα σημερινά επίπεδα της Ιαπωνίας. Οι επιπτώσεις θα είναι ιδιαίτερα έντονες σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, όπου σχεδόν το ήμισυ της αύξησης στη ζήτηση ηλεκτρισμού θα προέρχεται από τα κέντρα δεδομένων. Στην Ιαπωνία το ποσοστό αυτό ξεπερνά το 50%, ενώ στη Μαλαισία φτάνει το 20%».
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αβεβαιότητες, που σχετίζονται τόσο με τη μακροοικονομική πορεία όσο και με τον ρυθμό υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης. Παραμένουν επίσης ερωτήματα γύρω από το πόσο παραγωγική και εξελιγμένη θα γίνει η AI, την ταχύτητα με την οποία θα προκύψουν βελτιώσεις στην αποδοτικότητα, αλλά και την ικανότητα του ενεργειακού συστήματος να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις. Σύμφωνα με την ανάλυση του IEA, η τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να επιβαρύνει ορισμένες διαστάσεις της ενεργειακής ασφάλειας, ενώ παράλληλα μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυσή της.
Ειδικότερα, οι κυβερνοεπιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές έχουν τριπλασιαστεί την τελευταία τετραετία και γίνονται ολοένα και πιο εξελιγμένες λόγω της χρήσης AI. Την ίδια στιγμή όμως, η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει νέες δυνατότητες άμυνας για τις επιχειρήσεις του ενεργειακού τομέα. Πρόκληση αποτελεί και η αυξανόμενη ανάγκη για κρίσιμα ορυκτά που χρησιμοποιούνται στον εξοπλισμό των κέντρων δεδομένων. Η έκθεση παρουσιάζει για πρώτη φορά ποσοτικές εκτιμήσεις για αυτή τη ζήτηση, η οποία συγκεντρώνεται σε λίγες γεωγραφικές περιοχές.
Η αύξηση της ζήτησης ηλεκτρισμού από τα κέντρα δεδομένων θα οδηγήσει σε υψηλότερες εκπομπές, ωστόσο το IEA σημειώνει ότι αυτή η επίπτωση παραμένει μικρή σε σχέση με το συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο. Μάλιστα, οι εκπομπές θα μπορούσαν να μειωθούν σημαντικά, εφόσον η τεχνητή νοημοσύνη υιοθετηθεί ευρέως και χρησιμοποιηθεί για τη βελτιστοποίηση άλλων τομέων της ενέργειας. Παράλληλα, η AI καθίσταται όλο και πιο σημαντικό εργαλείο για την επιστημονική έρευνα, με την έκθεση να επισημαίνει ότι μπορεί να επιταχύνει την καινοτομία σε κρίσιμες τεχνολογίες, όπως οι μπαταρίες και τα φωτοβολταϊκά συστήματα.
«Ο ενεργειακός τομέας βρίσκεται στην αιχμή μιας από τις σημαντικότερες τεχνολογικές επαναστάσεις της εποχής μας», ανέφερε ο Dr Birol. «Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα εξαιρετικά ισχυρό εργαλείο, αλλά η αξιοποίησή του εξαρτάται από τις επιλογές που θα κάνουν οι κοινωνίες, οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις. Ο IEA θα συνεχίσει να προσφέρει δεδομένα, αναλύσεις και πλαίσια διαλόγου για να στηρίξει τους φορείς στη λήψη αποφάσεων, καθώς η τεχνολογία και η ενέργεια εξελίσσονται από κοινού».
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι οι χώρες που επιδιώκουν να αξιοποιήσουν το δυναμικό της τεχνητής νοημοσύνης θα πρέπει να επιταχύνουν τις επενδύσεις στην παραγωγή ενέργειας και στις υποδομές των δικτύων, να ενισχύσουν την αποδοτικότητα και την ευελιξία των κέντρων δεδομένων και να ενδυναμώσουν τη συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων, τεχνολογικού κλάδου και ενεργειακής βιομηχανίας.
