Τα στοιχεία που δημοσίευσε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ – EEA) αποτελούν δραματική είδηση. Η σύνδεση μεταξύ του ενεργειακού μας μοντέλου και της δημόσιας υγείας δεν ήταν ποτέ πιο ξεκάθαρη και πιο δαπανηρή.
Η έκθεση με τίτλο «Πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων μέσω ενός υγιούς περιβάλλοντος» αποκαλύπτει ότι η περιβαλλοντική μόλυνση στην Ευρώπη έχει μετατραπεί σε μαζικό, σιωπηλό δολοφόνο.
Η Ενεργειακή και Περιβαλλοντική «Πνιγμονή» της Ευρώπης
Τα κεντρικά ευρήματα της έκθεσης του ΕΟΠ είναι συγκλονιστικά και δείχνουν ότι η «βρώμικη» ενέργεια και η κλιματική κρίση τροφοδοτούν μια υγειονομική πανδημία:
- Ο Πνεύμονας της Στατιστικής: Περίπου ένας στους πέντε (18%) θανάτους από καρδιαγγειακές παθήσεις (CVD) στην Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλεται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες που είναι αποτρέψιμοι. Δεδομένου ότι το 2022 πάνω από 1.7 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν από καρδιαγγειακά (το ένα τρίτο όλων των θανάτων), μιλάμε για εκατοντάδες χιλιάδες ζωές που χάνονται άδικα κάθε χρόνο.
- Το Οικονομικό Βάρος: Το κόστος των 6 εκατομμυρίων νέων κρουσμάτων καρδιαγγειακών παθήσεων που διαγιγνώσκονται ετησίως αγγίζει τα 282 δισεκατομμύρια ευρώ στην Ευρώπη. Αυτό είναι ένα τεράστιο οικονομικό χρέος που επιβαρύνει τα εθνικά συστήματα υγείας, ένα κόστος που θα μπορούσε να αποφευχθεί με την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης.
Οι «Καρδιοτοξικοί» Παράγοντες
Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι οι κύριοι περιβαλλοντικοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται άμεσα με τις δραστηριότητες που καθοδηγούνται από τα ορυκτά καύσιμα:
- Ατμοσφαιρική Ρύπανση (Air Pollution): Ο νούμερο ένα κίνδυνος, που προέρχεται κυρίως από τις εκπομπές βιομηχανίας, θέρμανσης και μεταφορών.1 Η βελτίωση της Ποιότητας του Ατμοσφαιρικού Αέρα (Ambient Air Quality Directive) είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς η ΕΕ είναι ήδη σε καλό δρόμο για να μειώσει τους πρόωρους θανάτους από ρύπανση κατά περισσότερο από 55% μέχρι το 2030 (σε σύγκριση με το 2005).
- Ακραίες Θερμοκρασίες: Οι καύσωνες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα (που εντείνονται από την κλιματική αλλαγή) επιβαρύνουν δραματικά την καρδιαγγειακή υγεία, ειδικά των ευάλωτων ομάδων.
- Θόρυβος Μεταφορών: Ο μόνιμος θόρυβος των δρόμων (κυρίως από οχήματα εσωτερικής καύσης) αποτελεί χρόνιο στρες για την καρδιά.
- Χημικές Ουσίες: Η έκθεση σε τοξικές ουσίες, συμπεριλαμβανομένων των βαρέων μετάλλων, απαιτεί την επιτάχυνση της κατάργησης των «καρδιοτοξικών» ουσιών.
Η Λύση: Ολιστική Προσέγγιση και «Πράσινες» Πόλεις
Η έκθεση καθιστά σαφές ότι η πρόληψη είναι η πιο έξυπνη και οικονομικά αποδοτική πολιτική. Ζητείται η πλήρης εφαρμογή των υφιστάμενων πολιτικών (όπως η Οδηγία για την Ποιότητα του Αέρα) και η υιοθέτηση μιας ολιστικής προσέγγισης (One Health), προστατεύοντας ταυτόχρονα την ανθρώπινη υγεία, την υγεία των ζώων και την υγεία των οικοσυστημάτων.
Η πιο «πράσινη» λύση αφορά τον αστικό ιστό: Η εισαγωγή λύσεων βασισμένων στη φύση (Nature-Based Solutions), όπως:
- Αστική Πρασίνιση
- Πάρκα και Πράσινοι Διάδρομοι
- «Μπλε» Χώροι (ποτάμια, λίμνες)
Αυτές οι παρεμβάσεις μειώνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο βελτιώνοντας την ποιότητα του αέρα, μειώνοντας την ηχορύπανση και ενθαρρύνοντας τη σωματική δραστηριότητα.
Η επικείμενη ανακοίνωση του Σχεδίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Καρδιαγγειακή Υγεία είναι μια χρυσή ευκαιρία για να τεθεί η Περιβαλλοντική Υγεία στον πυρήνα της πολιτικής.
Κάθε ευρώ που επενδύεται στην επιτάχυνση της καθαρής ενέργειας, στη μείωση της ρύπανσης και στην ανθεκτικότητα των πόλεων, δεν είναι απλώς περιβαλλοντική δράση. Είναι μια άμεση, σωτήρια επένδυση στη δημόσια υγεία και μια απαραίτητη οικονομική εξυγίανση για τα συστήματα υγείας της Ευρώπης. Η μάχη για την κλιματική μετάβαση είναι, τελικά, μια μάχη για τη ζωή.
