Της Δρ. Σοφία Παπαδάκη
PRINSUS Project Manager
Μπορεί ένας λαγοκέφαλος να μετατραπεί σε δερμάτινη τσάντα; Ή ένα ροδοφύκος να χρησιμοποιηθεί ως φυσικό αντιγηραντικό καλλυντικό; Το ευρωπαϊκό έργο VALIAS φέρνει την απάντηση μέσα από μια τολμηρή στρατηγική που συνδέει τη βιοποικιλότητα με την πράσινη καινοτομία.
Το VALIAS (Valorisation of Invasive Alien Species), χρηματοδοτούμενο από το πρόγραμμα Marie Skłodowska-Curie Actions του Horizon Europe, υιοθετεί μια ολιστική και καινοτόμα προσέγγιση: μετατρέπει τα εισβολικά θαλάσσια είδη από οικολογική απειλή σε ευκαιρία για περιβαλλοντική, οικονομική και κοινωνική βιωσιμότητα.
Αντιγηραντική κρέμα βαθιάς ενυδάτωσης και αναδόμησης, με ιδιότητες φυσικού botox, εμπλουτισμένη με κολλαγόνο, ωμέγα-3 λιπαρά, και τετραδοτοξίνη από τα εισβολικά είδη Fistularia commersonii και Lagocephalus sceleratus
Τα εισβολικά είδη εισέρχονται στα ευρωπαϊκά ύδατα κυρίως λόγω της ναυτιλίας και της κλιματικής αλλαγής. Προκαλούν σοβαρές οικολογικές επιπτώσεις, αντικαθιστώντας ιθαγενή είδη και υποβαθμίζοντας τα θαλάσσια οικοσυστήματα. Το VALIAS όμως βλέπει σ’ αυτά κάτι περισσότερο: πηγές βιομηχανικών πρώτων υλών.
Το έργο επικεντρώνεται στην αξιοποίηση έξι συγκεκριμένων ειδών, όπως ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus), το λεοντόψαρο (Pterois miles) το ροδοφύκος Asparagopsis armata και ο μακράκανθος αχινός Diadema setosum, τα οποία παρά τις πιέσεις που προκαλούν στο οικοσύστημα, είναι πλούσια σε βιοδραστικές ουσίες, λιπαρά οξέα, πολυσακχαρίτες και πρωτεΐνες. Έτσι, μπορούν να αξιοποιηθούν στην παραγωγή:
- Βιώσιμων ιχθυοτροφών που μειώνουν την ανάγκη για ιχθυάλευρα και ιχθυέλαια, με στόχο τη βιωσιμότητα της υδατοκαλλιέργειας και τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
- Καλλυντικών και φαρμακευτικών προϊόντων, με φυσικά εκχυλίσματα και ενώσεις όπως το κολλαγόνο, οι πολυσακχαρίτες και η τετροδοτοξίνη (TTX).
- Λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων φιλικών προς το περιβάλλον.
- Ακόμα και δερμάτινων ειδών, όπως τσάντες από δέρμα λαγοκέφαλου – ένα εντυπωσιακό παράδειγμα κυκλικής οικονομίας.
Δερμάτινες τσάντες φτιαγμένες από λαγοκέφαλο από την εταιρεία Le Puffer
Με τη συμμετοχή φορέων από την Ελλάδα, την Κύπρο, τη Βουλγαρία, την Ιταλία και την Ιρλανδία, το VALIAS συνδυάζει επιστημονική έρευνα, ανταλλαγή τεχνογνωσίας και πρακτική εφαρμογή. Το αποτέλεσμα είναι ένα ζωντανό παράδειγμα του πώς η περιβαλλοντική καινοτομία μπορεί να αποτελέσει κινητήριο μοχλό για βιώσιμη ανάπτυξη.
Παρουσίαση του έργου VALIAS από τον Δρ. Χρύσανθο Στεργιόπουλο και την ιχθυολόγο Μαρία Αυγουστινάκη στην Βραδιά του Ερευνητή 2024
Το VALIAS δεν σταματά στην τεχνογνωσία. Στοχεύει ενεργά στην τοπική ανάπτυξη, ενισχύοντας τη βιώσιμη επιχειρηματικότητα και προσφέροντας νέες ευκαιρίες απασχόλησης στις παράκτιες κοινότητες που πλήττονται από την υπεραλίευση και την περιβαλλοντική υποβάθμιση.
Μάθε περισσότερα για τα εισβολικά είδη και ανακάλυψε το μέλλον της μπλε και πράσινης καινοτομίας στην επίσημη ιστοσελίδα του έργου: valias.eu.
