Σε μια κίνηση που υπογραμμίζει την αταλάντευτη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την τέταρτη Αναθεώρηση Εφαρμογής Περιβαλλοντικής Πολιτικής (EIR). Η έκθεση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια καταγραφή, αλλά ένα δυναμικό εργαλείο που στοχεύει στην ενίσχυση της περιβαλλοντικής επιβολής και στην ευαισθητοποίηση του κοινού για την κρίσιμη σημασία των περιβαλλοντικών κανόνων της ΕΕ, οι οποίοι αποτελούν εγγύηση για την ευημερία, την ανταγωνιστικότητα και την περιβαλλοντική ασφάλεια στην Ένωση.
Η μη εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ, μέσω της ατμοσφαιρικής και υδάτινης ρύπανσης, της υποβάθμισης της φύσης και της ανεξέλεγκτης διαχείρισης αποβλήτων, υπολογίζεται ότι κοστίζει στην ΕΕ ένα ιλιγγιώδες ποσό: 180 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Αυτό το ποσό αντιστοιχεί περίπου στο 1% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) της ΕΕ. Η αποτελεσματική περιβαλλοντική εφαρμογή μπορεί να μειώσει δραστικά αυτά τα κόστη, διασφαλίζοντας παράλληλα ένα ισότιμο πεδίο ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ενιαία αγορά της ΕΕ.
Η Αναθεώρηση εντοπίζει κοινές τάσεις σε επίπεδο ΕΕ, βασιζόμενη σε επιμέρους εκθέσεις για τα 27 κράτη μέλη. Η έκθεση προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα του πόσο καλά τα κράτη μέλη προστατεύουν την ποιότητα του αέρα που αναπνέουν οι πολίτες, του νερού που πίνουν και της φύσης που απολαμβάνουν. Επιπλέον, καθορίζει συγκεκριμένες δράσεις προτεραιότητας για βελτίωση σε κάθε κράτος μέλος.
Η αναγκαιότητα άμεσης δράσης
Η έκθεση τονίζει την επιτακτική ανάγκη βελτίωσης της εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ σε καίριους τομείς:
- Κυκλική οικονομία: Ενώ ορισμένα κράτη μέλη σημειώνουν πρόοδο στην αποτελεσματική χρήση των πόρων στην παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών, πολλά εξακολουθούν να κινδυνεύουν να μην επιτύχουν τους στόχους ανακύκλωσης του 2025. Για παράδειγμα, η έκθεση διαπιστώνει ότι αρκετά κράτη μέλη πρέπει να βελτιώσουν την πρόληψη των αποβλήτων και να αποκαταστήσουν τους υποβαθμισμένους χώρους υγειονομικής ταφής.
- Υδατοδιαχείριση: Απαιτούνται άμεσες ενέργειες για την επίτευξη των στόχων της ΕΕ για την ποιότητα και την ποσότητα των γλυκών υδάτων και για τον μετριασμό του αυξανόμενου κινδύνου λειψυδρίας και ξηρασίας. Τα κράτη μέλη πρέπει να αξιοποιήσουν καλύτερα τα διαθέσιμα κοινοτικά κονδύλια για τη συλλογή και επεξεργασία των αστικών λυμάτων.
- Βιοποικιλότητα: Η απώλεια βιοποικιλότητας εξακολουθεί να επικρατεί έναντι της ανάκαμψης, κυρίως λόγω της αλλαγής χρήσης γης για γεωργικούς σκοπούς και της εντατικοποίησης της γεωργίας. Τα κράτη μέλη πρέπει να βελτιώσουν την ενσωμάτωση της προστασίας της φύσης σε άλλες πολιτικές και να επιταχύνουν την εφαρμογή της νομοθεσίας για τη φύση.
- Ατμοσφαιρική ρύπανση: Παρά τη σημαντική πρόοδο, το επίπεδο των ατμοσφαιρικών ρύπων παραμένει πολύ υψηλό σε πολλά κράτη μέλη, προκαλώντας σοβαρή ανησυχία για την υγεία των πολιτών. Η ποιότητα του αέρα μπορεί να βελτιωθεί με τη στροφή προς βιώσιμη κινητικότητα που τροφοδοτείται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, την εισαγωγή γεωργικών τεχνικών χαμηλών εκπομπών, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης ζώων, κοπριάς και λιπασμάτων.
- Κλίμα: Οι προσπάθειες προσαρμογής σε κάθε κράτος μέλος πρέπει να ενταθούν για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Ενώ η ΕΕ κατάφερε να αποσυνδέσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από την οικονομική ανάπτυξη, αρκετά κράτη μέλη αντιμετωπίζουν δυσκολίες με την εφαρμογή του συστήματος εμπορίας εκπομπών για κτίρια, οδικές μεταφορές και μικρές βιομηχανίες.
Η Επιτροπή έχει διαθέσει αρκετά κονδύλια της ΕΕ στα κράτη μέλη για την κάλυψη των επενδυτικών τους αναγκών, ύψους περίπου 122 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως, για την επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων και προτεραιοτήτων. Τα περισσότερα κράτη μέλη πρέπει να αξιοποιήσουν περαιτέρω αυτά τα κονδύλια για να ενισχύσουν την ικανότητά τους να επιτύχουν αποτελεσματική εφαρμογή. Όσον αφορά την περιβαλλοντική διακυβέρνηση, υπάρχει ακόμη περιθώριο για τα περισσότερα κράτη μέλη να βελτιώσουν την πρόσβαση του κοινού στα δικαστήρια για να προσβάλουν αποφάσεις, πράξεις ή παραλείψεις, ιδίως στους τομείς του σχεδιασμού που σχετίζονται με το νερό, τη φύση ή/και την ποιότητα του αέρα.
