Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε πρόσφατα την επιλογή 94 έργων μεταφορών, τα οποία θα λάβουν σχεδόν 2,8 δισεκατομμύρια ευρώ σε επιχορηγήσεις από τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» (Connecting Europe Facility – CEF). Αυτή η σημαντική χρηματοδότηση αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό των σιδηροδρομικών, εσωτερικών πλωτών και θαλάσσιων διαδρομών εντός του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών (TEN-T), ενισχύοντας όχι μόνο τη συνδεσιμότητα μεταξύ των ευρωπαϊκών περιοχών, αλλά και την ανταγωνιστικότητα και ανθεκτικότητα της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ.
Η Πράσινη Μετάβαση της Ευρώπης «τρέχει» με τον Σιδηρόδρομο
Ο σιδηροδρομικός τομέας συγκεντρώνει τη μερίδα του λέοντος της χρηματοδότησης, με το 77% του συνολικού ποσού να κατευθύνεται σε έργα αναβάθμισης υποδομών σε ολόκληρο το βασικό και εκτεταμένο δίκτυο TEN-T, με ιδιαίτερη έμφαση στις χώρες συνοχής. Στα έργα αυτά περιλαμβάνεται η κατασκευή της Rail Baltica στις χώρες της Βαλτικής και την Πολωνία, καθώς και σημαντικές βελτιώσεις στις σιδηροδρομικές υποδομές της Ελλάδας και της Σλοβακίας. Παράλληλα, προβλέπεται η ανάπτυξη γραμμών υψηλής ταχύτητας στην Τσεχία και την Πολωνία.
Επιπλέον, 46 έργα σε 11 κράτη μέλη – μεταξύ των οποίων η Αυστρία, η Γερμανία, η Ουγγαρία, η Ιταλία και η Σουηδία – θα εφαρμόσουν το Ευρωπαϊκό Σύστημα Διαχείρισης Σιδηροδρομικής Κυκλοφορίας (ERTMS) σε τρένα και γραμμές. Αυτό θα συμβάλει καθοριστικά στη βελτίωση της σιδηροδρομικής ασφάλειας και της διαλειτουργικότητας μεταξύ των συνόρων, προάγοντας ένα πιο ενιαίο και αποδοτικό ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο.
Πιο Πράσινα Λιμάνια και Ενίσχυση της Ανθεκτικότητας
Η ΕΕ επενδύει σε μια σειρά έργων που στοχεύουν στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των θαλάσσιων και εσωτερικών πλωτών μεταφορών. Μεταξύ αυτών, ξεχωρίζουν οι αναβαθμίσεις λιμανιών σε Ιρλανδία, Κύπρο, Μάλτα, Κροατία και Πολωνία, όπου θα εγκατασταθούν συστήματα ηλεκτροδότησης από την ξηρά (shore-side electricity). Αυτή η πρωτοβουλία θα επιτρέψει στα πλοία να σβήνουν τις μηχανές τους κατά την παραμονή τους στο λιμάνι, μειώνοντας δραστικά τις εκπομπές ρύπων από τα ελλιμενισμένα σκάφη.
Επιπλέον, θα δοθεί στήριξη στην κατασκευή και αναβάθμιση παγοθραυστικών πολλαπλών χρήσεων σε Εσθονία, Φινλανδία και Σουηδία. Αυτό θα ενισχύσει την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα των υποθαλάσσιων καλωδίων, σύμφωνα με το πρόσφατο σχέδιο δράσης της ΕΕ, διασφαλίζοντας την απρόσκοπτη λειτουργία ζωτικής σημασίας υποδομών. Στη Γαλλία και την Ισπανία, θα αναπτυχθούν ψηφιακά συστήματα διαχείρισης κυκλοφορίας για τη βελτίωση της ασφάλειας και της αποδοτικότητας των θαλάσσιων μεταφορών μικρών αποστάσεων (short-sea shipping), συμβάλλοντας στη μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης.
Όσον αφορά τις εσωτερικές πλωτές μεταφορές, η Γαλλία θα δει αναβαθμίσεις κατά μήκος του Ρήνου, ενώ το Βέλγιο θα προχωρήσει στην ψηφιοποίηση των υδάτινων μεταφορών.
Εξυπνότερα και Ασφαλέστερα Δίκτυα Μεταφορών
Στις οδικές μεταφορές, θα κατασκευαστούν ή θα αναβαθμιστούν ασφαλείς χώροι στάθμευσης σε 10 κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Ρουμανίας. Τα έργα θα υποστηρίξουν επίσης την ανάπτυξη Συνεργατικών Ευφυών Συστημάτων Μεταφορών (C-ITS), βελτιώνοντας την οδική ασφάλεια και τη ροή της κυκλοφορίας, ιδιαίτερα σε αστικές περιοχές.
Τα έργα διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας θα συνεχίσουν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Ουρανού, με στόχο τη δημιουργία ενός ασφαλέστερου, αποδοτικότερου και βιώσιμου συστήματος αεροπορίας. Αυτό θα μειώσει την κυκλοφοριακή συμφόρηση, τις εκπομπές ρύπων και θα βελτιώσει τη συνολική εμπειρία των αεροπορικών ταξιδιών.
Οφέλη θα προκύψουν και για την αστική κινητικότητα, με χρηματοδότηση για την προετοιμασία της κατασκευής ή αναβάθμισης πολυτροπικών κόμβων επιβατών σε πόλεις όπως το Λέουβεν (Βέλγιο), το Νόρκεπινγκ (Σουηδία), η Νίκαια και η Μασσαλία (Γαλλία) και το Μπολτσάνο (Ιταλία). Αυτοί οι κόμβοι θα παρέχουν απρόσκοπτες συνδέσεις μεταξύ διαφορετικών τρόπων μεταφοράς, διευκολύνοντας τις μετακινήσεις εντός των πόλεων.
Στρατηγικές Επενδύσεις και Επενδύσεις Αλληλεγγύης
Η ΕΕ εντείνει τις προσπάθειές της για την ενίσχυση των Διαδρόμων Αλληλεγγύης ΕΕ-Ουκρανίας, με έργα που αποσκοπούν στη βελτίωση της σιδηροδρομικής συνδεσιμότητας και των σημείων διέλευσης των συνόρων μεταξύ Σλοβακίας και Ουκρανίας, καθώς και μεταξύ Ρουμανίας και Μολδαβίας. Η ευρωπαϊκή στήριξη θα βοηθήσει την Ουκρανία να υιοθετήσει το ευρωπαϊκό πρότυπο εύρους σιδηροδρομικής γραμμής, διευκολύνοντας την απρόσκοπτη διασυνοριακή σιδηροδρομική κυκλοφορία και ενισχύοντας το περιφερειακό εμπόριο.
Επιπλέον, η ΕΕ θα υποστηρίξει ένα έργο για τη βελτίωση της προσβασιμότητας και της ανθεκτικότητας των υποδομών στην Αρκτική περιοχή, διασφαλίζοντας ασφαλείς οδούς εφοδιασμού και αναπτύσσοντας υποδομές διπλής χρήσης ικανές να αντέχουν στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Ο Επίτροπος για τις Βιώσιμες Μεταφορές και τον Τουρισμό, Απόστολος Τζιτζικώστας, δήλωσε: «Με σχεδόν 2,8 δισεκατομμύρια ευρώ σε χρηματοδότηση της ΕΕ, υλοποιούμε την υπόσχεση της Ευρώπης για ένα σύγχρονο, βιώσιμο και ανθεκτικό δίκτυο μεταφορών. Αυτά τα 94 έργα όχι μόνο θα ενισχύσουν τη διασυνοριακή συνδεσιμότητα και την αποδοτικότητα, αλλά και την ανταγωνιστικότητα σε ολόκληρη την ήπειρο. Από τη Rail Baltica στον βορρά, έως την ηλεκτροδότηση από την ξηρά στα νότια λιμάνια μας, και από τα ασφαλή οδικά δίκτυα έως έναν εξυπνότερο Ενιαίο Ευρωπαϊκό Ουρανό, αυτή η επένδυση αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και της γεωπολιτικής μας ανθεκτικότητας».
Οι δηλώσεις του έγιναν από τη Διευθύντρια του Εκτελεστικού Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Κλίμα, τις Υποδομές και το Περιβάλλον (CINEA), Paloma Aba Garrote, η οποία δήλωσε: «Είμαστε στην ευχάριστη θέση που ολοκληρώσαμε την αξιολόγηση των προτάσεων έργων στο πλαίσιο των τελευταίων προσκλήσεων του CEF Transport που προβλέπονται στο τρέχον πρόγραμμα εργασίας. Θα ξεκινήσουμε την προετοιμασία των συμφωνιών επιχορήγησης με τους δικαιούχους των έργων που βρίσκονται στην ΕΕ και την Ουκρανία. Είμαστε περήφανοι που, με αυτά τα νέα έργα, το χαρτοφυλάκιο του CEF Transport αυξάνεται σε πάνω από 1861 έργα από τη δημιουργία του μηχανισμού “Συνδέοντας την Ευρώπη” το 2014».
H Επιτροπή του CEF ενέκρινε τον κατάλογο των 94 επιλεγμένων έργων. Η Επιτροπή θα υιοθετήσει τώρα επίσημα την απόφαση επιλογής, και η CINEA θα ξεκινήσει την προετοιμασία των συμφωνιών επιχορήγησης για τα επιλεγμένα έργα. Αυτές οι συμφωνίες αναμένεται να οριστικοποιηθούν έως τον Οκτώβριο του 2025. Τα αποτελέσματα είναι προς το παρόν προσωρινά και θα καταστούν επίσημα μόλις η Επιτροπή υιοθετήσει την αντίστοιχη απόφαση ανάθεσης.
Τα 94 έργα επιλέχθηκαν από ένα σύνολο 258 αιτήσεων που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο της πρόσφατης πρόσκλησης υποβολής προτάσεων, η οποία έκλεισε στις 21 Ιανουαρίου 2025.
Η χρηματοδότηση της ΕΕ για αυτά τα έργα θα παρασχεθεί με τη μορφή επιχορηγήσεων, οι οποίες χρησιμοποιούνται για τη συγχρηματοδότηση του συνόλου των επιλέξιμων δαπανών του έργου.
Το πρόγραμμα CEF Transport για την περίοδο 2021-2027 διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό 25,8 δισεκατομμυρίων ευρώ. Διατίθεται για τη χρηματοδότηση έργων σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, καθώς και στην Ουκρανία και τη Μολδαβία – δύο συνδεδεμένες χώρες του CEF. Με την τρέχουσα επιλογή, το 95% αυτού του προϋπολογισμού έχει ήδη διατεθεί.
Από την έναρξη λειτουργίας του το 2014, ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» έχει υποστηρίξει 1861 έργα (συμπεριλαμβανομένης της τρέχουσας επιλογής των 94 έργων) με συνολικό ποσό 47,34 δισεκατομμυρίων ευρώ στον τομέα των μεταφορών.
