Στο πρόσφατο συνέδριο «Energy Transition Summit» των Financial Times σε συνεργασία με την Καθημερινή, αναδείχθηκε ξεκάθαρα το διακύβευμα της επόμενης δεκαετίας: η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αναλάβει πρωταγωνιστικό και προληπτικό ρόλο στην ενεργειακή της μετάβαση, αν θέλει να διατηρήσει την γεωπολιτική της ισχύ και ενεργειακή αυτονομία.
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, επεσήμανε πως η ενέργεια έχει υπάρξει βασικός καταλύτης για τη δημιουργία περιφερειακών μηχανισμών συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Κύπρος, μαζί με άλλους περιφερειακούς παίκτες, αναδεικνύεται πλέον ως ενεργειακός κόμβος στρατηγικής σημασίας, είτε πρόκειται για διαμετακόμιση φυσικού αερίου είτε για την ηλεκτρική διασύνδεση Ευρώπης και Μέσης Ανατολής. Ο ρόλος της περιοχής αναβαθμίζεται ως εναλλακτικός ενεργειακός διάδρομος για την Ευρώπη.
Ο πρώην Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Γκίντερ Έτιγκερ, τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, αν και κομβική, δεν αποτελεί πανάκεια. Η επίτευξη της ενεργειακής αυτάρκειας δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στην πολιτική βούληση – χρειάζεται πανευρωπαϊκή ενεργειακή διασύνδεση μέσα από την ανάπτυξη νέων υποδομών μεγάλης κλίμακας. Έφερε ως παράδειγμα τη διασύνδεση Αττικής–Κρήτης–Κύπρου, επισημαίνοντας ότι χωρίς την ολοκλήρωση των απαραίτητων έργων, η ευρωπαϊκή ενοποίηση στον ενεργειακό τομέα θα παραμείνει γράμμα κενό.
Ο πρώην Υπουργός Περιβάλλοντος της Βουλγαρίας, Γιάν Ποπόφ, παρουσίασε μια ρεαλιστική ανάγνωση του νέου γεωπολιτικού τοπίου. Η Ευρώπη δεν πρόκειται να επιστρέψει στην εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, αλλά ούτε και να βασιστεί απόλυτα σε νέους προμηθευτές, όπως οι ΗΠΑ. Τόνισε την υστέρηση της Ευρώπης έναντι της Κίνας στην ηλεκτροκίνηση, με την ΕΕ να στοχεύει μόλις στο 30% έως το 2030, τη στιγμή που η Κίνα το έχει ήδη πετύχει. Οι «γραμμές υψηλής τάσης του μέλλοντος», όπως τις χαρακτήρισε, θα βασίζονται σε ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας και νέες υποδομές δικτύου.
Από την πλευρά της Βόρειας Αφρικής, ο Υπουργός Πετρελαίου της Αιγύπτου, Καρίμ Μπαντάουι, έθεσε τον στόχο της ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγής από υπάρχοντα κοιτάσματα, προκειμένου όχι μόνο να καλυφθούν οι εσωτερικές ανάγκες, αλλά και να καταστεί η Αίγυπτος εξαγωγικός εταίρος ενεργειακής ασφάλειας για την περιοχή.
Τέλος, ο Cosmin Ghita, CEO της ρουμανικής Nuclearelectrica, έθεσε ξανά στο τραπέζι τη συμπληρωματική δυναμική της πυρηνικής ενέργειας. Με 80% κοινωνική αποδοχή στη Ρουμανία και χρήση δυτικής τεχνολογίας, η χώρα εξασφαλίζει ενεργειακή σταθερότητα χωρίς ρωσική εξάρτηση. Επιπλέον, μέσω της Συνθήκης Euratom, η ΕΕ λειτουργεί ως ενεργειακή “τράπεζα καυσίμων”, εξασφαλίζοντας αναδιανομή πυρηνικών πόρων στα κράτη-μέλη.
Σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο ενεργειακό περιβάλλον, η Ευρώπη καλείται να επανεφεύρει τη στρατηγική της, όχι μόνο για να ανταγωνιστεί τους διεθνείς παίκτες, αλλά και για να διασφαλίσει ενεργειακή ανθεκτικότητα και κυριαρχία στον 21ο αιώνα.
