Η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα εγκλήματα, με διαχρονικές επιπτώσεις τόσο στην ψυχοσύνθεση όσο και στη σωματική και κοινωνική ζωή των θυμάτων. Αν και η καταγγελία μπορεί να γίνει δεκαετίες μετά, οι νέες εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύουν την προστασία των παιδιών, κυρίως με την πρόσφατη θέση του Κοινοβουλίου.
1. Αυστηρότερες ποινές και κατάργηση παραγραφής
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε την αύξηση των ανώτατων ποινών για έγκλημα σεξουαλικής κακοποίησης, ακόμη και όταν το παιδί έχει περάσει το όριο ηλικίας της συναίνεσης αλλά δεν έχει συναινέσει στην πράξη . Επιπλέον, εισήχθη η οριστική κατάργηση παραγραφής για τέτοιου είδους εγκλήματα, προκειμένου να δοθεί στα θύματα ο απαραίτητος χρόνος να καταγγείλουν. Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο μέσος όρος ανακοίνωσης από τα θύματα φθάνει τα 52 έτη .
2. Νέος, δυναμικός ορισμός συναίνεσης
Εισάγεται ένας νέος ευρωπαϊκός ορισμός για τη συναίνεση, αποκλειστικά εξατομικευμένος στα παιδιά, ακόμη και αν βρίσκονται πάνω από το όριο ηλικίας συναίνεσης. Οι συναίνεσες μεταξύ συνομηλίκων παραμένουν νόμιμες, εκτός αν υπάρχει κατάχρηση εμπιστοσύνης ή εξάρτηση . Αντίθετα, όταν κάποιος προσποιείται ότι είναι συνομήλικος για να πείσει το παιδί σε σεξουαλική πράξη, τίθεται ως επιβαρυντική περίσταση.
3. Καταπολέμηση μέσω τεχνολογίας και νέο πλαίσιο
Τα νέα μέτρα προσαρμόζουν τη νομοθεσία στις τεχνολογικές εξελίξεις, με κεντρική διάταξη που ποινικοποιεί τη χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που παράγουν ή διαχειρίζονται περιεχόμενα σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών (deepfake) . Παράλληλα, επιβάλλεται αυστηρή αντιμετώπιση για μετάδοση τέτοιου περιεχομένου σε πραγματικό χρόνο (livestreams) που εξαπλώνεται διαδικτυακά .
Το Ευρωκοινοβούλιο επίσης ενέκρινε την ποινικοποίηση των λεγόμενων “εγχειριδίων σεξουαλικής κακοποίησης”, που προσφέρουν οδηγίες σε δράστες, και ζητά να αντιμετωπίζεται αυτό ως επιβαρυντική περίπτωση .
4. Δραστικότερη διερεύνηση και παρακολούθηση
Για να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των διωκτικών αρχών, προωθείται η δυνατότητα μυστικών ερευνών και παρακολούθησης υπόπτων χωρίς προηγούμενη ενημέρωση . Αυτά τα μέσα κρίνονται ως κρίσιμα μέσα για την εντοπισμό διασυνδέσεων, παιδικής εκμετάλλευσης και ψηφιακής πορνογραφίας ανηλίκων.
5. Στήριξη θυμάτων με το μοντέλο Barnahus
Η ευημερία των θυμάτων αποτελεί κεντρικό άξονα. Προβλέπεται δωρεάν παροχή υποστηρικτικών υπηρεσιών: ιατρικές και εγκληματολογικές εξετάσεις, ψυχοκοινωνική υποστήριξη, με βάση το διεθνώς αναγνωρισμένο μοντέλο Barnahus – όπου όλα παρέχονται υπό την ίδια στέγη. Αυτό το μοντέλο ενσωματώνει πολυεπιστημονική προσέγγιση, μειώνοντας τη σημάδια από το να εξιστορήσει το παιδί τα τραύματά του.
6. Ρόλος φορέων και κοινωνίας
Δίδεται επίσης προτεραιότητα στην ενεργό συμμετοχή οργανώσεων και φορέων κοινωνίας των πολιτών (π.χ. ECLAG, DOT Europe, ECPAT), με δικαίωμα να καταγγέλλουν εγκλήματα ecpat.org. Σύμφωνα μάλιστα με στοιχεία, οι αναφορές για deepfake CSAM αυξήθηκαν κατά 1.325% το 2024, ενώ οι καταγγελίες για grooming και sextortion κατά +192%.
Στις 17 Ιουνίου 2025, στο Στρασβούργο, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν την πρόταση με αποτέλεσμα 599 υπέρ, 2 κατά και 62 αποχές . Ο εισηγητής Jeroen Lenaers (ΕΛΚ, Ολλανδία) τόνισε:
«Η νομοθεσία που ψηφίσαμε σήμερα είναι φιλόδοξη – όμως, όταν μιλάμε για την προστασία των παιδιών, ποτέ δεν μπορούμε να είμαστε αρκετά φιλόδοξοι. Ποινικοποιούμε πλέον τα εγχειρίδια σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, καθώς και το υλικό που παράγεται μέσω τεχνητής νοημοσύνης και προσομοιάζει με πραγματικό, το οποίο θα αντιμετωπίζεται πλέον με τον ίδιο τρόπο όπως και το αυθεντικό. Παράλληλα, είναι κρίσιμο να καταργηθεί το καθεστώς παραγραφής για τα εγκλήματα σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών γιατί, για τέτοια εγκλήματα, δεν μπορεί να υπάρχει προθεσμία στην απονομή δικαιοσύνης».
Οι διαπραγματεύσεις τριμερούς μορφής (τριλόγος) μεταξύ Ευρωκοινοβουλίου, Συμβουλίου και Επιτροπής ξεκινούν στις 23 Ιουνίου.
Τα νέα μέτρα δημιουργούν ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο: αυστηρές ποινές, καθιέρωση διαρκούς δικασιμότητας, προστασία από ψηφιακές απειλές, ενίσχυση διερευνητικών μεθόδων και υποστήριξη με βάση το μοντέλο Barnahus. Είναι ένα αποφασιστικό βήμα που ανταποκρίνεται στην κουλτούρα της τεχνολογίας και στους σκοτεινούς κύκλους που στοχεύουν στα παιδιά.
Ωστόσο, η επιτυχία θα κριθεί στην εφαρμογή από τα κράτη μέλη και στις κοινωνικές πολιτικές που θα ακολουθήσουν. Σε ένα περιβάλλον όπου οι ψηφιακές πλατφόρμες αλλάζουν με ταχύτητα, η συνεχιζόμενη συνεργασία μεταξύ δημόσιων αρχών, τεχνολογίας και κοινωνίας κρίνεται απαραίτητη για να αποφευχθεί η επανάληψη τραυμάτων.
