Παρά τη ραγδαία εξάπλωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) παγκοσμίως, πολλές χώρες συνεχίζουν να βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα, με το φυσικό αέριο να θεωρείται συχνά ως «μεταβατικό καύσιμο». Αυτό υπογραμμίζει η Αξιολόγηση των Χωρών για την Αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής (Climate Change Performance Index – CCPI 2025), που δημοσιεύθηκε από τις Germanwatch, NewClimate Institute και CAN International.
Ο δείκτης CCPI, που φέτος αξιολόγησε 63 χώρες και την Ευρωπαϊκή Ένωση (υπεύθυνες για το 90% των παγκόσμιων εκπομπών), επικεντρώνεται σε τέσσερις κατηγορίες: Εκπομπές Αερίων του Θερμοκηπίου, Διείσδυση ΑΠΕ, Χρήση Ενέργειας, και Κλιματική Πολιτική. Ωστόσο, για ακόμη μία χρονιά, οι τρεις πρώτες θέσεις παρέμειναν κενές, υποδεικνύοντας ότι καμία χώρα δεν πλησιάζει τις απαιτήσεις της Συμφωνίας των Παρισίων.
Η Επίδοση της Ελλάδας: Σημάδια Προόδου και Υπολείμματα Προκλήσεων
Η Ελλάδα κατατάσσεται στη 22η θέση συνολικά και στην 10η μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ. Παρότι ανέβηκε έξι θέσεις σε σχέση με πέρσι, παραμένει χαμηλότερα από τη μέση ευρωπαϊκή απόδοση. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα είχε «μέτρια» βαθμολογία στους τομείς της διείσδυσης ΑΠΕ (15η θέση) και της χρήσης ενέργειας (19η θέση), ενώ εμφανίζεται πιο αδύναμη στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (33η θέση) και ιδιαίτερα χαμηλά στην κλιματική πολιτική (37η θέση).
Η βελτίωση της θέσης της χώρας αποδίδεται κυρίως στην αυξημένη διείσδυση των ΑΠΕ και στη μείωση της χρήσης λιγνίτη για ηλεκτροπαραγωγή. Ωστόσο, παραμένουν σημαντικές προκλήσεις. Σύμφωνα με φορείς όπως το WWF Ελλάς, η Greenpeace, η Electra Energy, και η Green Tank, η Ελλάδα χρειάζεται να βελτιώσει κρίσιμες παραμέτρους, όπως:
- Τη δημιουργία ολοκληρωμένου χωροταξικού πλαισίου για τις ΑΠΕ.
- Την απεξάρτηση από το φυσικό αέριο και τη στροφή σε καθαρότερες μορφές ενέργειας.
- Την ενίσχυση υποδομών αποθήκευσης ενέργειας.
- Την αποτροπή εξορύξεων υδρογονανθράκων και τη σταδιακή απανθρακοποίηση των τομέων μεταφορών και κτιρίων.
Οι ειδικοί που αξιολόγησαν την απόδοση της Ελλάδας προτείνουν μια πολυδιάστατη στρατηγική για τη βελτίωση της κλιματικής πολιτικής:
- Ενίσχυση της διείσδυσης των ΑΠΕ και της ενεργειακής αποδοτικότητας.
- Κοινωνικά δίκαιη μετάβαση στις καθαρές μορφές ενέργειας, μέσω ενεργειακών κοινοτήτων και αυτοπαραγωγής.
- Κατάργηση των επιδοτήσεων για ορυκτά καύσιμα και θέσπιση μέτρων διατήρησης της βιοποικιλότητας.
Η Δανία παραμένει πρότυπο χώρας, καταλαμβάνοντας την 4η θέση με «υψηλή» απόδοση, ενώ ακολουθούν η Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Αντίθετα, στις τελευταίες θέσεις βρίσκονται χώρες όπως το Ιράν, η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία, λόγω της περιορισμένης δράσης τους στην κλιματική αλλαγή.
Η βελτίωση της ελληνικής κατάταξης είναι ενθαρρυντική, αλλά οι προκλήσεις παραμένουν έντονες. Με συνεπή στρατηγική και καινοτόμες πολιτικές, η χώρα μπορεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη μετάβαση προς ένα βιώσιμο, κλιματικά ουδέτερο μέλλον.
Η πορεία προς ένα βιώσιμο μέλλον για την Ελλάδα απαιτεί συντονισμένες προσπάθειες σε πολλαπλά επίπεδα. Η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι μόνο θέμα περιβαλλοντικής ανάγκης αλλά και ευκαιρίας για την ενίσχυση της εθνικής οικονομίας μέσω νέων πράσινων τεχνολογιών, θέσεων εργασίας και επενδύσεων.
Μερικά από τα βασικά σημεία που χρήζουν περαιτέρω προσοχής είναι:
- Αναβάθμιση των Υποδομών: Οι επενδύσεις σε σύγχρονα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, έξυπνα δίκτυα και μονάδες αποθήκευσης μπορούν να διασφαλίσουν την ασφαλή και αποδοτική ενσωμάτωση των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα.
- Ενίσχυση της Συμμετοχικής Ενέργειας: Οι ενεργειακές κοινότητες και η αυτοπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από πολίτες και επιχειρήσεις είναι ζωτικής σημασίας για την αποκέντρωση και τη δημοκρατικοποίηση της παραγωγής ενέργειας.
- Εκπαίδευση και Δημόσια Ευαισθητοποίηση: Η ενημέρωση των πολιτών για τα οφέλη της πράσινης ενέργειας και οι πρωτοβουλίες που ενισχύουν την ενεργή συμμετοχή τους σε δράσεις βιωσιμότητας είναι απαραίτητες για την αποδοχή και την επιτυχία των κλιματικών μέτρων.
- Προστασία της Βιοποικιλότητας: Η χωροθέτηση των ΑΠΕ πρέπει να γίνεται με σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον, αποφεύγοντας επεμβάσεις σε ευαίσθητα οικοσυστήματα. Παράλληλα, απαιτούνται μέτρα προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή για την προστασία των φυσικών πόρων και των ευπαθών περιοχών.
Με σωστό σχεδιασμό και πολιτική βούληση, η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να βρεθεί στις πρώτες θέσεις της κατάταξης CCPI τα επόμενα χρόνια. Η χώρα μπορεί να αξιοποιήσει τα φυσικά της πλεονεκτήματα, όπως η ηλιακή και αιολική ενέργεια, για να γίνει πρότυπο βιώσιμης ανάπτυξης στη Μεσόγειο. Επιπλέον, η υιοθέτηση μακροπρόθεσμων δεσμεύσεων για την κλιματική ουδετερότητα θα ενισχύσει τον ρόλο της Ελλάδας ως παγκόσμιου εταίρου στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Το επόμενο βήμα δεν είναι απλώς η βελτίωση δεικτών, αλλά η δημιουργία μιας ισχυρής και διαχρονικής κλιματικής στρατηγικής που θα διασφαλίσει ένα πιο πράσινο, ανθεκτικό και ευημερούν μέλλον για όλους.
Πηγή: The Green Tank
