Ο δρόμος προς την ενεργειακή ασφάλεια της Νοτιοανατολικής Ευρώπης δεν περνά μόνο μέσα από καλώδια και υποσταθμούς, αλλά απαιτεί την κατεδάφιση των πολιτικών τειχών και την πλήρη ψηφιοποίηση των υποδομών. Αυτό ήταν το κεντρικό συμπέρασμα της εκδήλωσης που συνδιοργάνωσαν ο ΟΟΣΑ και το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών στη Θεσσαλονίκη, παρουσιάζοντας το στρατηγικό έργο για την ηλεκτρική και ψηφιακή διασυνδεσιμότητα της περιοχής.
Η Τεχνική Πρόοδος και το Πολιτικό Φρένο
Στην καρδιά των συζητήσεων βρέθηκε η προσπάθεια των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων να απεξαρτηθούν από τον λιγνίτη και να ενσωματωθούν στο ευρωπαϊκό δίκτυο. Ο Gëzim Tosuni (KOSTT) παρουσίασε ένα φιλόδοξο πλάνο αναβάθμισης των γραμμών 400 kV, δίνοντας έμφαση στη σύζευξη των αγορών Κοσόβου και Αλβανίας.
Ωστόσο, η πραγματικότητα παραμένει σύνθετη. Ο κ. Tosuni αποκάλυψε πως το 25% των διασυνοριακών χωρητικοτήτων παραμένει ανεκμετάλλευτο λόγω του πολιτικού αδιεξόδου στις σχέσεις με τη Σερβία. Η έλλειψη εναλλακτικών πηγών, όπως το φυσικό αέριο, καθιστά τη μετάβαση από τον ρυπογόνο άνθρακα μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση για την Πρίστινα.
Πέρα από τους Αριθμούς, η Γεωπολιτική
Ο Μιχάλης Μαθιουλάκης από το Greek Energy Forum έθεσε τον δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων, υποστηρίζοντας ότι τα τεχνικά έργα θα παραμένουν «μετέωρα» όσο δεν υπάρχει ειλικρινής πολιτικός διάλογος.
«Οι καθυστερήσεις δεν είναι τεχνικές, αλλά εθνικές», σημείωσε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η ενεργειακή ισχύς της Ελλάδας μπορεί να προκαλεί αισθήματα εξάρτησης στους γείτονές της, αν δεν καλλιεργηθεί κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης.
Παράλληλα, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για το κόστος που θα επωμιστούν οι καταναλωτές μέσω των ρυθμιζόμενων χρεώσεων για τα νέα μονοπωλιακά δίκτυα.
Η Ελλάδα ως Εξαγωγικός Κόμβος
Στον αντίποδα, η Ελλάδα φαίνεται να κεφαλαιοποιεί τις επενδύσεις των τελευταίων ετών. Ο Νικόλας Φρυδάς του ΑΔΜΗΕ χαρακτήρισε το 2025 έτος-σταθμό, καθώς η χώρα μετατράπηκε για πρώτη φορά σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας.
-
Η διασύνδεση της Κρήτης: Ένα έργο 1,1 δισ. ευρώ που ήδη λειτουργεί, αποτρέποντας την έκπομπή 1,5 εκατ. τόνων διοξειδίου του άνθρακα.
-
Το μέλλον: Το πλάνο 2026-2034 προβλέπει την ένταξη των Δωδεκανήσων και του Βορείου Αιγαίου στο εθνικό σύστημα, θωρακίζοντας την ενεργειακή επάρκεια των νησιών.
Ο Ρόλος της Ψηφιοποίησης και του ΟΟΣΑ
Η Jasmina Trhulj από το Energy Community Secretariat εξέφρασε την αισιοδοξία της για την πορεία της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας προς την ευρωπαϊκή αγορά, ενώ ο Γιώργος Παγουλάτος, Πρέσβης της Ελλάδας στον ΟΟΣΑ, συνόψισε την «πεντάδα» της επιτυχίας:
-
Σύζευξη αγορών για σταθερές τιμές.
-
Εκσυγχρονισμός δικτύων.
-
Διαφανείς μεταρρυθμίσεις.
-
Χρηματοδοτικά εργαλεία.
-
Ψηφιοποίηση και Τεχνητή Νοημοσύνη για τη διαχείριση της ενέργειας σε πραγματικό χρόνο.
Κλείνοντας, η Gabriela Miranda του ΟΟΣΑ υπενθύμισε ότι η ενεργειακή ανθεκτικότητα είναι ο «τροφοδότης» της βιομηχανικής ανάπτυξης και των data centers, προειδοποιώντας ότι χωρίς εκσυγχρονισμό, η αυξημένη ζήτηση θα προσκρούσει σε περιβαλλοντικά και λειτουργικά αδιέξοδα.
