Η ταχύτητα της σύγχρονης ζωής στην πόλη, μας ωθεί συχνά στη λύση του έτοιμου γεύματος. Ένα σκαφάκι από το σούπερ μάρκετ, τρία λεπτά στον φούρνο μικροκυμάτων και το δείπνο είναι έτοιμο. Ωστόσο, η νέα, αποκαλυπτική έκθεση της Greenpeace International με τίτλο «Are We Cooked?» (Μήπως «ψηθήκαμε»;) έρχεται να γκρεμίσει αυτή την ψευδαίσθηση ευκολίας, αποδεικνύοντας ότι το τίμημα για την υγεία μας είναι ασήκωτο.
Η παγίδα του «Microwave-Safe»
Για χρόνια, οι καταναλωτές καθησυχάζονταν από την ένδειξη «κατάλληλο για φούρνο μικροκυμάτων». Η έκθεση της Greenpeace, η οποία βασίζεται σε ανάλυση 24 πρόσφατων επιστημονικών μελετών, αποκαλύπτει ότι αυτή η σήμανση είναι στην πραγματικότητα παραπλανητική.
Σύμφωνα με τα πειραματικά δεδομένα, όταν πλαστικοί περιέκτες από πολυπροπυλένιο (PP) θερμαίνονται, απελευθερώνουν έναν τρομακτικό αριθμό μικροπλαστικών και νανοπλαστικών. Συγκεκριμένα:
-
Μέσα σε μόλις 5 λεπτά ζεστάματος, μπορούν να απελευθερωθούν από 326.000 έως 534.000 σωματίδια ανά τετραγωνικό εκατοστό πλαστικού.
-
Η χρήση του φούρνου μικροκυμάτων προκαλεί έως και 7 φορές μεγαλύτερη έκλυση σωματιδίων σε σύγκριση με τον συμβατικό φούρνο.
-
Οι συσκευασίες που έχουν ξαναχρησιμοποιηθεί, είναι παλιές ή έχουν γρατζουνιές, «ποτίζουν» το φαγητό με διπλάσια ποσότητα πλαστικού.
Ένα «τοξικό κοκτέιλ» 4.200 ουσιών
Το πρόβλημα δεν σταματά στα ορατά (ή σχεδόν ορατά) σωματίδια. Η έκθεση εστιάζει στη «μετανάστευση» χημικών ουσιών από το πλαστικό στο λίπος ή το νερό του φαγητού. Περισσότερες από 4.200 επικίνδυνες χημικές ενώσεις χρησιμοποιούνται σήμερα στην παραγωγή πλαστικών συσκευασιών τροφίμων.
Οι κυριότεροι «ένοχοι» που εντοπίστηκαν είναι:
-
Bisphenols (Δισφαινόλες): Γνωστοί ενδοκρινικοί διαταράκτες που μιμούνται τις ορμόνες του σώματος.
-
Φθαλικές ενώσεις: Ουσίες που χρησιμοποιούνται για να κάνουν το πλαστικό εύκαμπτο, αλλά συνδέονται με προβλήματα γονιμότητας.
-
PFAS («Παντοτινά χημικά»): Χημικά που δεν διασπώνται ποτέ στο περιβάλλον ή στο σώμα μας και σχετίζονται με διάφορες μορφές καρκίνου.
-
Βαρέα μέταλλα: Όπως το αντιμόνιο, το οποίο διαρρέει ευκολότερα όταν το πλαστικό έρχεται σε επαφή με όξινα τρόφιμα (π.χ. σάλτσα ντομάτας) υπό θερμότητα.
Οι συνέπειες στην υγεία και την οικονομία
Η επιστήμη προειδοποιεί ότι αυτά τα χημικά δεν μένουν απλώς στο στομάχι μας. Έχουν ανιχνευθεί στο αίμα, στους πνεύμονες, ακόμα και στον πλακούντα εγκύων γυναικών. Οι μακροχρόνιες επιπτώσεις περιλαμβάνουν:
-
Αύξηση της παιδικής παχυσαρκίας και του διαβήτη τύπου 2.
-
Καρδιαγγειακά νοσήματα.
-
Νευρολογικές διαταραχές.
Μάλιστα, το οικονομικό κόστος της έκθεσης σε αυτούς τους ενδοκρινικούς διαταράκτες υπολογίζεται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως παγκοσμίως, λόγω της επιβάρυνσης των συστημάτων υγείας.
Ποιος φταίει; Η ευθύνη των κολοσσών
Η Greenpeace στρέφει τα βέλη της κατά των εταιρειών πετροχημικών και των κολοσσών της βιομηχανίας τροφίμων. Ο Graham Forbes, επικεφαλής της καμπάνιας, υπογραμμίζει ότι η βιομηχανία πλαστικού προσπαθεί να «κλειδώσει» το μέλλον μας σε ένα μοντέλο μιας χρήσης για να διασφαλίσει τα κέρδη της από τα ορυκτά καύσιμα.
“Οι ρυθμιστικές αρχές έχουν αποτύχει να προστατεύσουν το κοινό, επιτρέποντας σε χιλιάδες χημικά να κυκλοφορούν χωρίς επαρκείς ελέγχους ασφαλείας”, αναφέρει η έκθεση, καλώντας για μια αυστηρή Παγκόσμια Συνθήκη για τα Πλαστικά που θα επιβάλλει τη μείωση της παραγωγής κατά τουλάχιστον 75% έως το 2040.
Τι μπορούμε να κάνουμε ως καταναλωτές;
Μέχρι να αλλάξει η νομοθεσία, η προστασία βρίσκεται στα χέρια μας:
-
Ποτέ πλαστικό στα μικροκύματα: Αδειάζετε πάντα το έτοιμο γεύμα σε γυάλινο ή κεραμικό πιάτο πριν το ζεστάνετε.
-
Αποφύγετε τα ζεστά ροφήματα σε πλαστικά ποτήρια: Η θερμότητα του καφέ ή του τσαγιού ενεργοποιεί την απελευθέρωση μικροπλαστικών από την εσωτερική επένδυση των ποτηριών.
-
Πείτε «όχι» στις γρατζουνισμένες συσκευασίες: Αν χρησιμοποιείτε πλαστικά τάπερ για αποθήκευση, αντικαταστήστε τα αν εμφανίσουν φθορές.
Η έκθεση «Are We Cooked?» αποτελεί ένα ηχηρό «καμπανάκι» για τον σύγχρονο πολιτισμό της ευκολίας. Το πλαστικό, από υλικό «θαύμα» του περασμένου αιώνα, έχει μετατραπεί σε έναν αόρατο εχθρό που διεισδύει στην πιο βασική μας ανάγκη: την τροφή.
Η επιλογή μας να απορρίψουμε τις πλαστικές συσκευασίες δεν είναι πλέον μόνο ζήτημα οικολογικής συνείδησης για τη σωτηρία των ωκεανών, αλλά μια πράξη αυτοσυντήρησης και προστασίας της ίδιας μας της βιολογικής ακεραιότητας.
Αν συνεχίσουμε να «ψηνόμαστε» στην άγνοια, το μέλλον της δημόσιας υγείας κινδυνεύει να γίνει εξίσου τοξικό με τα απορρίμματά μας.
