Η ακτινογραφία της ελληνικής οικονομίας για το 2025, όπως αποτυπώνεται στην πρόσφατη ετήσια έρευνα του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ (ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ), δεν αφήνει περιθώρια για εφησυχασμό. Παρά τις κατά καιρούς διακηρύξεις για σταθεροποίηση, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι αντοχές της κοινωνίας εξαντλούνται σωρευτικά, με το εισόδημα να «εξανεμίζεται» πλέον με ταχύτητες ρεκόρ.
Το πλέον ανησυχητικό εύρημα της έρευνας είναι ότι το 62,1% των νοικοκυριών δηλώνει πως το μηνιαίο εισόδημά του δεν επαρκεί για όλο τον μήνα. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί ποτέ στη συγκεκριμένη έρευνα. Για αυτή την πλειοψηφία των πολιτών, τα χρήματα τελειώνουν, μεσοσταθμικά, στις 18 ημέρες. Η κατάσταση αυτή δεν αφορά πλέον μόνο τα παραδοσιακά ασθενέστερα στρώματα, αλλά «χτυπά» με σφοδρότητα και τα μεσαία εισοδήματα (έως 25.000 ευρώ), αποδεικνύοντας ότι η κρίση έχει πλέον οριζόντια χαρακτηριστικά.
Ακρίβεια και ανελαστικές δαπάνες
Η επιμονή της ακρίβειας παραμένει ο βασικός «δήμιος» του οικογενειακού προϋπολογισμού. Το 69,8% των ερωτηθέντων κατονομάζει τις αυξήσεις στα είδη διατροφής ως τον παράγοντα που επηρέασε σημαντικότερα την οικονομική τους κατάσταση.
Οι καταναλωτικές συνήθειες έχουν προσαρμοστεί βίαια:
-
Το 65,5% των νοικοκυριών δαπάνησε περισσότερα για λογαριασμούς σπιτιού.
-
Το 65,2% διέθεσε περισσότερα χρήματα για είδη διατροφής.
- Στον αντίποδα, το 39,3% περιέκοψε τις δαπάνες για εξόδους και ψυχαγωγία, ενώ το 35,2% ξόδεψε λιγότερα για ένδυση και υπόδηση.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι το 36,4% των νοικοκυριών αναγκάστηκε να καθυστερήσει ή να αδυνατεί να καλύψει ιατρικά έξοδα, θέτοντας σε κίνδυνο την ίδια την υγεία του λόγω οικονομικής στενότητας.
Αποταμίευση: Μια ξεχασμένη λέξη
Για το 83,5% των νοικοκυριών, η έννοια της αποταμίευσης έχει διαγραφεί από την πραγματικότητα. Η αδυναμία συγκέντρωσης χρημάτων για μια «δύσκολη ώρα» οδηγεί σε μια μόνιμη κατάσταση ανασφάλειας. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 55,7% των συμμετεχόντων στην έρευνα δηλώνει πως δεν θα μπορούσε να αντιμετωπίσει ένα έκτακτο, αλλά αναγκαίο έξοδο της τάξης των 500 ευρώ.
Κοινωνικές ανισότητες και απαισιοδοξία για το μέλλον
Η έρευνα αναδεικνύει την όξυνση των ανισοτήτων, με τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά και τους συνταξιούχους να βρίσκονται στη δυσμενέστερη θέση. Το 60% των μονοπρόσωπων νοικοκυριών δήλωσε επιδείνωση της κατάστασής του, ενώ ένας στους πέντε σε αυτή την κατηγορία δεν μπορεί να καλύψει ούτε τις βασικές του ανάγκες.
Αυτή η πίεση τροφοδοτεί εκ νέου το κύμα φυγής στο εξωτερικό. Το 10,9% των νοικοκυριών είδε τουλάχιστον ένα μέλος του να μεταναστεύει την τελευταία πενταετία (Brain Drain), ενώ το ποσοστό εκείνων που επέστρεψαν (Brain Gain) περιορίζεται στο 6,6%.
Όσον αφορά τις προσδοκίες για το 2026, το κλίμα είναι βαριά απαισιόδοξο. Σχεδόν ένας στους δύο πολίτες (49,8%) εκτιμά ότι η οικονομική του κατάσταση θα χειροτερέψει περαιτέρω, ποσοστό αυξημένο κατά 8,9 μονάδες σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ είναι ότι η ελληνική κοινωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διαρθρωτική κρίση επιβίωσης που δεν αντιμετωπίζεται με αποσπασματικά επιδόματα. Η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών (87,5%) αξιολογεί ως ανεπαρκή τα κυβερνητικά μέτρα κατά της ακρίβειας και ζητά δομικές λύσεις: γενναίες αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις (68,4%) και μείωση της φορολογίας (51,3%). Χωρίς μια συνολική ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, η «αφαίμαξη» των νοικοκυριών κινδυνεύει να λάβει μόνιμα χαρακτηριστικά, υπονομεύοντας το μέλλον της χώρας.
