Καθώς συμπληρώνονται σχεδόν τέσσερα χρόνια από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει να λειτουργεί ως ένα ασφαλές καταφύγιο για εκατομμύρια ανθρώπους. Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat (Ιανουάριος 2026), που αφορούν την κατάσταση στα τέλη Νοεμβρίου 2025, αποτυπώνουν μια εικόνα που συνδυάζει τη σταθερότητα με νέες, ενδιαφέρουσες προκλήσεις.
Συνολικά, 4,33 εκατομμύρια πολίτες εκτός ΕΕ στη συντριπτική τους πλειοψηφία Ουκρανοί, βρίσκονται υπό καθεστώς προσωρινής προστασίας στα κράτη μέλη της Ένωσης. Παρά το γεγονός ότι ο αριθμός αυτός παρουσίασε μια μικρή αύξηση της τάξης του 0,7% (+30.615 άτομα) σε σύγκριση με τον Οκτώβριο του 2025, η συνολική τάση δείχνει μια σαφή σταθεροποίηση του πληθυσμού που αναζητά άσυλο στην Ευρώπη.
Ποιοι Σηκώνουν το Βάρος;
Η έκθεση της Eurostat επιβεβαιώνει ότι το βάρος της φιλοξενίας δεν κατανέμεται ισομερώς, με τρεις χώρες να συγκεντρώνουν πάνω από το 60% των προσφύγων. Η Γερμανία παραμένει ο κορυφαίος προορισμός, φιλοξενώντας 1.241.000 άτομα (28,7% του συνόλου), ακολουθούμενη από την Πολωνία (968.750 άτομα – 22,4%) και την Τσεχία (392.670 άτομα – 9,1%).
Ωστόσο, η πραγματική πίεση στις εθνικές υποδομές δεν φαίνεται από τους απόλυτους αριθμούς, αλλά από την αναλογία ανά χίλιους κατοίκους. Εδώ η εικόνα αλλάζει: η Τσεχία ηγείται με την εντυπωσιακή αναλογία των 36 δικαιούχων ανά 1.000 κατοίκους, ενώ ακολουθούν η Πολωνία (26,5) και η Σλοβακία (25,7). Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, ο μέσος όρος στην ΕΕ είναι μόλις 9,6 ανά 1.000 κατοίκους.
Η Κάμψη των Νέων Αποφάσεων και το Δημογραφικό Προφίλ
Ένα από τα πιο αξιοσημείωτα ευρήματα της Eurostat είναι η απότομη κάμψη στις νέες αποφάσεις χορήγησης προστασίας. Τον Νοέμβριο του 2025 εκδόθηκαν 53.735 νέες αποφάσεις, αριθμός μειωμένος κατά 32,5% σε σχέση με τον Σεπτέμβριο και 27,8% σε σχέση με τον Οκτώβριο.
Η μείωση αυτή σηματοδοτεί την επιστροφή στα επίπεδα προ του Αυγούστου 2025. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι τότε είχε σημειωθεί μια κορύφωση, η οποία αποδόθηκε στο διάταγμα της ουκρανικής κυβέρνησης που επέτρεπε σε άνδρες ηλικίας 18 έως 22 ετών να εξέλθουν από τη χώρα χωρίς περιορισμούς.
Σε ό,τι αφορά τη δημογραφική σύνθεση, η «ταυτότητα» των προσφύγων παραμένει σταθερή:
-
Οι ενήλικες γυναίκες αποτελούν το 43,6% των δικαιούχων.
-
Οι ανήλικοι (παιδιά και έφηβοι) αποτελούν σχεδόν το ένα τρίτο (30,7%).
-
Οι ενήλικες άνδρες αποτελούν πλέον το 25,7% του συνόλου.
Η Πολιτική της Παράτασης και το Μέλλον
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη δείξει τα αντανακλαστικά της. Με απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Ιούνιο του 2025, η προσωρινή προστασία παρατάθηκε έως τις 4 Μαρτίου 2027. Η κίνηση αυτή προσφέρει μια απαραίτητη ανάσα ασφάλειας στους εκατομμύρια εκτοπισμένους, αλλά και ένα πλαίσιο προγραμματισμού για τις εθνικές κυβερνήσεις.
Ωστόσο, η πρόκληση μετατοπίζεται πλέον από την «έκτακτη ανάγκη» στην «ένταξη». Η συνεχιζόμενη παρουσία 4,3 εκατομμυρίων ανθρώπων απαιτεί μακροχρόνιες λύσεις στην αγορά εργασίας, την εκπαίδευση και την υγεία.
Τα στοιχεία της Eurostat αναδεικνύουν μια θεμελιώδη αλήθεια: η Ευρώπη έχει μετατραπεί από έναν προσωρινό σταθμό σε έναν ημιμόνιμο τόπο διαμονής για εκατομμύρια Ουκρανούς. Η σταθεροποίηση των αριθμών και η μείωση των νέων ροών δείχνουν ότι βρισκόμαστε σε μια φάση «ωρίμανσης» της προσφυγικής κρίσης.
Το μεγάλο στοίχημα για το 2026 δεν είναι πλέον η υποδοχή, αλλά η βιώσιμη ενσωμάτωση. Η Τσεχία, η Πολωνία και η Γερμανία συνεχίζουν να σηκώνουν το δυσανάλογο βάρος της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Η επιτυχία της ΕΕ θα κριθεί από την ικανότητά της να μετατρέψει την προσωρινή προστασία σε μια ευκαιρία κοινωνικής και οικονομικής αναζωογόνησης, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη στήριξη των τοπικών κοινωνιών που φιλοξενούν αυτούς τους ανθρώπους. Η παράταση έως το 2027 δίνει τον χρόνο, αλλά η πολιτική βούληση θα είναι εκείνη που θα καθορίσει το αποτέλεσμα.
