Εχθές οι Ευρωβουλευτές έδωσαν το «πράσινο φως» στη συμφωνία τριμερούς διαλόγου, γνωστή ως «Omnibus I», η οποία είχε συναφθεί την περασμένη εβδομάδα. Πρόκειται για ένα νομοθετικό πακέτο που αφορά τρεις θεμελιώδεις ευρωπαϊκές ρυθμίσεις:
την Οδηγία για την Υποβολή Εκθέσεων Εταιρικής Βιωσιμότητας (CSRD),
την Οδηγία για τη Δέουσα Επιμέλεια των Επιχειρήσεων σε θέματα Βιωσιμότητας (CSDDD)
τον Κανονισμό της ΕΕ για την Ταξινόμηση (ΕU Taxonomy Regulation).
Το πακέτο απλούστευσης, γνωστό ως Omnibus I, που παρουσιάστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Φεβρουάριο του 2025, έχει ως κεντρικό στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ μέσω της μείωσης της γραφειοκρατίας. Στην πράξη, ωστόσο, η ψήφος αυτή μεταφράζεται σε μια δραστική συρρίκνωση του πεδίου εφαρμογής των υποχρεώσεων, περιορίζοντάς τες σε έναν πολύ μικρότερο αριθμό επιχειρήσεων.
Η έγκριση του Omnibus I πυροδότησε άμεσες αντιδράσεις, με τους Πράσινους-Ευρωπαϊκή Ελεύθερη Συμμαχία (Greens-EFA) να κάνουν λόγο για μια «πολιτική οπισθοδρόμηση» σε βασικές διασφαλίσεις βιωσιμότητας.
Σκληρή Κριτική από τους Πράσινους
Η Ευρωβουλευτής Kira Peter Hansen, Αντιπρόεδρος των Greens-EFA και διαπραγματεύτρια για το συγκεκριμένο ζήτημα, δήλωσε χαρακτηριστικά:
«Με την υιοθέτηση του Omnibus I, οι Συντηρητικοί επέλεξαν να αποδυναμώσουν βασικές διασφαλίσεις βιωσιμότητας για τις εταιρείες. Στην ουσία, πρόκειται για μια πολιτική απόφαση που αποσκοπεί στην εξασθένηση των περιβαλλοντικών προτύπων και των προτύπων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και αυτό θα βλάψει τόσο τους ανθρώπους όσο και τον πλανήτη».
Η Hansen τόνισε ότι, παρά τις προσπάθειες συνεργασίας:
«Εδώ και ενάμιση χρόνο, εμείς οι Πράσινοι προσφέραμε στο ΕΛΚ [Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα] συνεργασία, σταθερότητα και αξιοπιστία. Ήμασταν ανοιχτοί, εποικοδομητικοί και πρόθυμοι για συμβιβασμό. Η σημερινή ψηφοφορία δείχνει ότι αυτή η προσφορά τελικά απορρίφθηκε υπέρ της απορρύθμισης και μιας πλειοψηφίας που οικοδομήθηκε μαζί με την ακροδεξιά».
Τι Σημαίνει η Ψήφος για την Εταιρική Ευθύνη
Το Omnibus I είναι κεντρικής σημασίας, καθώς καθορίζει το πλαίσιο με το οποίο οι μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες θα αναφέρουν την επίδοσή τους σε θέματα βιωσιμότητας (CSRD), θα διασφαλίζουν ότι οι αλυσίδες εφοδιασμού τους δεν παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα ή το περιβάλλον (CSDDD), και θα ορίζουν τι συνιστά μια «πράσινη» επένδυση (EU Taxonomy).
Οι επικρίσεις των Πράσινων υποδηλώνουν ότι οι αλλαγές που επήλθαν κατά τον τριμερή διάλογο, και οι οποίες τελικά επικυρώθηκαν από την Ευρωβουλή, έχουν ως αποτέλεσμα τη χαλάρωση ή την υποβάθμιση των αρχικών φιλόδοξων στόχων σε αυτά τα κρίσιμα νομοθετήματα. Αυτό εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη δέσμευση της ΕΕ για την πράσινη μετάβαση και την αποτελεσματική λογοδοσία των επιχειρήσεων σε ζητήματα περιβάλλοντος και κοινωνικής ευθύνης.
Η ψηφοφορία αυτή σηματοδοτεί, σύμφωνα με τους Πράσινους, μια νέα πολιτική συμμαχία εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όπου οι Συντηρητικοί φέρονται να προτίμησαν την στήριξη των ακροδεξιών για να περάσουν μια ατζέντα που ευνοεί την απορρύθμιση έναντι της ενίσχυσης των προτύπων βιωσιμότητας.
Ποιοι Απαλλάσσονται και Ποιοι Υποχρεούνται;
Η αναθεώρηση επιφέρει σαφείς διαχωριστικές γραμμές μεταξύ των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων:
1. Εκθέσεις Βιωσιμότητας (CSRD)
Η υποχρέωση υποβολής κοινωνικών και περιβαλλοντικών εκθέσεων περιορίζεται πλέον στις πολύ μεγάλες επιχειρήσεις.
-
Νέο Όριο Υποχρέωσης: Εταιρείες με άνω των 1.000 υπαλλήλους ΚΑΙ καθαρό ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των 450 εκατ. ευρώ.
-
Προστασία των Μικρότερων: Οι επιχειρήσεις με λιγότερους από 1.000 υπαλλήλους προστατεύονται ρητά από τη μετακύλιση αυτών των υποχρεώσεων από τους μεγαλύτερους εταίρους τους.
-
Απλοποιήσεις: Η υποβολή εκθέσεων ανά τομέα γίνεται προαιρετική, ενώ θα δημιουργηθεί ψηφιακή πύλη με υποδείγματα για τη διευκόλυνση της συμμόρφωσης.
2. Δέουσα Επιμέλεια (CSDDD)
Η υποχρέωση να ασκείται δέουσα επιμέλεια για τον περιορισμό των αρνητικών επιπτώσεων στους ανθρώπους και το περιβάλλον κατά μήκος της αλυσίδας δραστηριοτήτων, γίνεται πλέον αποκλειστικό βάρος των κολοσσών.
-
Νέο Όριο Υποχρέωσης: Εταιρείες με άνω των 5.000 υπαλλήλους ΚΑΙ καθαρό ετήσιο κύκλο εργασιών άνω του 1,5 δισ. ευρώ.
-
Έναρξη Ισχύος: Η εφαρμογή της Οδηγίας για τη δέουσα επιμέλεια μετατίθεται για τις 26 Ιουλίου 2029.
-
Σημαντική Κατάργηση: Οι εταιρείες δεν θα απαιτείται πλέον να καταρτίζουν σχέδια μετάβασης που να διασφαλίζουν ότι το επιχειρηματικό τους μοντέλο ευθυγραμμίζεται με τη βιώσιμη οικονομία.
Η “Επικίνδυνη” Απλοποίηση
Η κίνηση χαιρετίζεται από τους εκπροσώπους των εργοδοτών ως ένα αναγκαίο βήμα για τη μείωση του διοικητικού φόρτου που αποθάρρυνε την ανάπτυξη. Όπως δήλωσε ο εισηγητής Jörgen Warborn, «Το Κοινοβούλιο άκουσε τις ανησυχίες που εξέφρασαν οι δημιουργοί θέσεων εργασίας σε όλη την Ευρώπη».
Ωστόσο, η δραστική αναθεώρηση των κριτηρίων και η κατάργηση της υποχρέωσης σχεδίων μετάβασης για τη βιώσιμη οικονομία, προκαλούν έντονη ανησυχία στις περιβαλλοντικές και κοινωνικές οργανώσεις.
Η Στροφή από την Πρόθεση στην Ανταγωνιστικότητα
Η ψηφοφορία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σηματοδοτεί μια κομβική στροφή στην προσέγγιση της ΕΕ: από την απόλυτη προτεραιότητα στη φιλοδοξία ESG μετατοπίζεται πλέον το βάρος στην ενίσχυση της επιχειρηματικής ανταγωνιστικότητας. Ενώ η προστασία των ΜΜΕ από δυσβάσταχτη γραφειοκρατία είναι θετική, η χαλάρωση των κανόνων και, κυρίως, η κατάργηση της υποχρέωσης για σχέδια κλιματικής μετάβασης στις επιχειρήσεις, εκπέμπουν ένα επικίνδυνο μήνυμα.
Ο κίνδυνος έγκειται στο να ερμηνευθεί αυτή η «απλούστευση» ως πράσινο φως για τη χαλάρωση της προσπάθειας. Η αναθεώρηση, ενώ μειώνει τον αριθμό των νομικά υπόχρεων, μπορεί να αποδυναμώσει την αλυσίδα της λογοδοσίας και της δέουσας επιμέλειας, ειδικά στις ενδιάμεσες επιχειρήσεις που αποτελούν κρίσιμους κρίκους στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες. Η ΕΕ ρισκάρει, εν ονόματι της ανταγωνιστικότητας, να χάσει την πρωτοπορία που είχε κερδίσει στην κλιματική διακυβέρνηση, κάνοντας ένα βήμα πίσω από τον στόχο της πράσινης μετάβασης. Το τελικό κείμενο, που αναμένεται να εγκριθεί και από το Συμβούλιο, θα κρίνει αν η Ευρώπη απλά «νοικοκύρεψε» τους κανόνες ή αν υποχώρησε έναντι των κλιματικών της δεσμεύσεων.
