Οι ελληνικές επιχειρήσεις βλέπουν το μέλλον με μεγαλύτερη εμπιστοσύνη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ωστόσο τα υψηλά εμπόδια στο κόστος ενέργειας και το ψηφιακό χάσμα παραμένουν οι κύριες προκλήσεις.
Η ελληνική επιχειρηματική κοινότητα διατηρεί την αισιοδοξία της, παρά το δύσκολο γεωπολιτικό περιβάλλον, με τις προοπτικές του κλάδου να εκτιμώνται ως “ευρέως αισιόδοξες” για τους επόμενους δώδεκα μήνες. Αυτό είναι το κεντρικό μήνυμα που αναδεικνύεται από την επισκόπηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για την Ελλάδα, στο πλαίσιο της Έρευνας Επενδύσεων του Ομίλου της ΕΤΕπ (EIBIS) για το 2025. Σε καθαρούς όρους, οι ελληνικές εταιρείες εμφανίζονται πιο θετικές σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ, εκφράζοντας ευρεία εμπιστοσύνη όσον αφορά το πολιτικό, οικονομικό και επιχειρηματικό περιβάλλον, καθώς και τη διαθεσιμότητα χρηματοδότησης.
Δυναμική Επενδύσεων και Προτεραιότητες
Παρόλο που το ποσοστό των ελληνικών επιχειρήσεων που πραγματοποίησαν επενδύσεις υποχώρησε (76% έναντι 85% στην EIBIS 2024), παραμένει κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ (86%). Ωστόσο, οι προσδοκίες για το μέλλον είναι θετικές: το 14% των ελληνικών επιχειρήσεων αναμένει αύξηση των επενδύσεων, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ (4%). Το μεγαλύτερο μέρος των συνολικών επενδύσεων κατά το τελευταίο οικονομικό έτος επικεντρώθηκε στην αντικατάσταση παλαιότερου εξοπλισμού (50%), σε συμφωνία με τον μέσο όρο της ΕΕ (54%), με την πλειονότητα των κεφαλαίων (73%) να κατευθύνεται σε πάγια στοιχεία.
Ισχυρή Διεθνής Εξωστρέφεια και Ανθεκτικότητα
Η ελληνική οικονομία επιδεικνύει έντονο διεθνή προσανατολισμό, καθώς το 81% των ελληνικών επιχειρήσεων συμμετέχει στο διεθνές εμπόριο, ποσοστό που υπερβαίνει κατά πολύ τον μέσο όρο της ΕΕ (66%). Η τήρηση νέων κανονιστικών απαιτήσεων, προτύπων ή πιστοποιήσεων εξακολουθεί να θεωρείται η κύρια πρόκληση (55% των εταιρειών). Παρόλο που οι εταιρείες αντιμετωπίζουν εμπόδια όπως οι αλλαγές στους δασμούς και οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, επιδεικνύουν στρατηγική προσαρμογή, με μεγαλύτερη ανταπόκριση την επένδυση σε ψηφιακά συστήματα απογραφής και παρακολούθησης εισροών.
Οι Πυλώνες της Έκθεσης: Κύρια Σημεία
Τα κύρια σημεία που επισημαίνει η έκθεση της ΕΤΕπ είναι τα ακόλουθα:
-
Προκλήσεις και Κόστη: Οι ελληνικές επιχειρήσεις αναφέρουν περισσότερα εμπόδια στις επενδύσεις σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ. Οι μεγαλύτερες ανησυχίες είναι το κόστος ενέργειας (92%), η διαθεσιμότητα εξειδικευμένου προσωπικού (90%), η αβεβαιότητα για το μέλλον (90%) και οι επιχειρηματικοί κανονισμοί (89%).
-
Χρηματοοικονομικοί Περιορισμοί: Το ποσοστό των ελληνικών επιχειρήσεων που είναι χρηματοοικονομικά περιορισμένες (δηλαδή δυσκολεύονται στην πρόσβαση σε χρηματοδότηση) είναι υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ (13,5% έναντι 6,1%) και παρουσιάζει αύξηση σε σχέση με τα προηγούμενα έτη (7,1% το 2023). Παρόλα αυτά, οι εταιρείες στην Ελλάδα έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να λάβουν υποστήριξη πολιτικής για τη χρηματοδότηση των επενδύσεών τους (27% έναντι 16% στην ΕΕ).
-
Ψηφιακό Χάσμα και Καινοτομία: Η καινοτομική δραστηριότητα είναι ισχυρή, με το 30% των ελληνικών επιχειρήσεων να επενδύει στην ανάπτυξη νέων προϊόντων, διαδικασιών ή υπηρεσιών, ποσοστό ίσο με τον μέσο όρο της ΕΕ. Ωστόσο, η υιοθέτηση προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών, όπως η Παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη (Generative AI), παραμένει χαμηλότερη (19% έναντι 37% στην ΕΕ).
-
Κλίμα και Βιωσιμότητα: Περίπου τα δύο τρίτα (63%) των ελληνικών επιχειρήσεων δηλώνουν ότι αντιμετωπίζουν φυσικό κίνδυνο από την κλιματική αλλαγή. Παρόλο που το 38% έχει ήδη επενδύσει σε μέτρα ενεργειακής απόδοσης (χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ του 51%), ένα εντυπωσιακό 84% έχει λάβει μέτρα για τη μείωση των εκπομπών, με έμφαση στην ελαχιστοποίηση αποβλήτων, τις βιώσιμες μεταφορές και τις ενεργειακά αποδοτικές λύσεις.
-
Εμπόδια Ενιαίας Αγοράς: Οι Έλληνες εξαγωγείς αντιμετωπίζουν ιδιαίτερο πρόβλημα με τον κατακερματισμό της αγοράς της ΕΕ. Το 92% δηλώνει ότι το κύριο προϊόν ή η υπηρεσία τους πρέπει να συμμορφώνεται με διαφορετικές κανονιστικές απαιτήσεις μεταξύ των κρατών μελών, έναντι 62% στον μέσο όρο της ΕΕ.
-
Ισότητα των Φύλων: Η Ελλάδα πρωτοπορεί στην ΕΕ όσον αφορά την εκπροσώπηση των γυναικών σε ανώτερες διοικητικές θέσεις και στην ιδιοκτησία. Περίπου το ένα τρίτο (34%) των ελληνικών επιχειρήσεων αναφέρει ότι τουλάχιστον το 40% των ανώτερων στελεχών είναι γυναίκες, έναντι 25% στην ΕΕ.
Η έκθεση της ΕΤΕπ καταδεικνύει ότι η ελληνική επιχειρηματικότητα έχει οικοδομήσει μια ισχυρή βάση αισιοδοξίας και εξωστρέφειας, επιβεβαιώνοντας τη στρατηγική της δέσμευση στην κλιματική δράση. Ωστόσο, για να μετατρέψει η χώρα τη θετική δυναμική των προσδοκιών σε υψηλότερους ρυθμούς βιώσιμης ανάπτυξης, είναι κρίσιμο να αντιμετωπίσει άμεσα τα διαρθρωτικά εμπόδια: την επιτάχυνση της υιοθέτησης προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών (όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη) για την αύξηση της παραγωγικότητας, τη γεφύρωση του χάσματος δεξιοτήτων (skilled staff) και, κυρίως, τη μείωση του υψηλού ποσοστού των χρηματοοικονομικά περιορισμένων επιχειρήσεων, ώστε να απελευθερωθεί το πλήρες επενδυτικό δυναμικό της χώρας.
