Σε μια χώρα που δοκιμάζεται συχνά από ακραία καιρικά φαινόμενα, καταστροφικές πυρκαγιές και σύνθετες ανθρωπιστικές κρίσεις, η ύπαρξη ενός οργανωμένου και αποτελεσματικού εθελοντικού σώματος είναι καθοριστικής σημασίας για την Πολιτική Προστασία. Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Εθελοντισμού, η πρωτοβουλία Humanity Greece και ο Όμιλος Μοτοδυναμική, σε συνεργασία με το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΟΠΑ), έφεραν στο φως την πρώτη ολοκληρωμένη πανελλαδική έρευνα που χαρτογραφεί συστηματικά το προφίλ, τα κίνητρα και, κυρίως, τις αδυναμίες του ελληνικού εθελοντισμού.
Τα αποτελέσματα της έρευνας, βασισμένης σε 2.333 συμμετοχές, αποκαλύπτουν μια κοινωνία με ισχυρότατα ανακλαστικά προσφοράς: το 40,5% των πολιτών δήλωσε πως συμμετείχε ενεργά σε εθελοντικές δράσεις τον τελευταίο χρόνο. Αυτό το ποσοστό αποτελεί μία ισχυρή επιβεβαίωση της κοινωνικής ανθεκτικότητας, η οποία έρχεται να λειτουργήσει ως ένα ανεκτίμητο ανθρώπινο κεφάλαιο για την Πολιτική Προστασία.
Ένας Στρατός Υψηλής Εκπαίδευσης και Κοινωνικής Ευθύνης
Η ανάλυση των δημογραφικών στοιχείων του «εθελοντή της διπλανής πόρτας» είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για τους σχεδιαστές πολιτικών:
-
Υψηλό Μορφωτικό Επίπεδο: Το 62,3% των συμμετεχόντων έχει ολοκληρώσει ανώτατη εκπαίδευση ή μεταπτυχιακές σπουδές. Αυτό υποδηλώνει ότι η εθελοντική δράση προσελκύει πολίτες με υψηλό γνωστικό επίπεδο, οι οποίοι μπορούν να ενταχθούν σε εξειδικευμένους ρόλους που απαιτούν γρήγορη εκπαίδευση (π.χ. διαχείριση κρίσεων, υγειονομική υποστήριξη).
-
Γυναικεία Κυριαρχία: Καταγράφεται αυξημένη συμμετοχή γυναικών, γεγονός που τονίζει τον κεντρικό ρόλο τους στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και της αλληλεγγύης.
-
Προτεραιότητες στο Πεδίο: Οι τομείς με τη μεγαλύτερη απήχηση, όπως η προστασία του περιβάλλοντος και των ζώων, η δασοπροστασία και η υγεία, συνδέονται άμεσα με τις ανάγκες της Πολιτικής Προστασίας, ειδικά σε μία χώρα με τεράστιο πρόβλημα δασικών πυρκαγιών και ακραίων πλημμυρών.
Τα κορυφαία κίνητρα είναι η αλληλεγγύη, η συμπόνια και η ανάγκη για προσφορά, στοιχεία που, όπως ανέφερε η ιδρύτρια της Humanity Greece, Γεωργία Παράσχου, επιβεβαιώνουν ότι «η κοινωνία δεν αλλάζει από απόσταση. Αλλάζει από εκείνες/ους που αποφασίζουν να σταθούν δίπλα στην ανάγκη».
Το Κρίσιμο Εμπόδιο: Η Αδυναμία Οργάνωσης του Συστήματος
Ενώ η διάθεση για προσφορά είναι ισχυρότατη, η έρευνα αναδεικνύει τις δομικές αδυναμίες του συστήματος που λειτουργούν ως τροχοπέδη. Τα μεγαλύτερα εμπόδια που δηλώνουν οι πολίτες είναι:
-
Η έλλειψη χρόνου / Οικονομικές δυσκολίες.
-
Η περιορισμένη ενημέρωση.
-
Η ανεπαρκής οργάνωση των δράσεων.
Αυτό το τελευταίο εύρημα είναι το πλέον κρίσιμο. Η «ανεπαρκής οργάνωση» σημαίνει ότι το κρατικό πλαίσιο δεν καταφέρνει να διοχετεύσει αποτελεσματικά την εθελοντική ενέργεια. Οι πολίτες θέλουν να προσφέρουν, αλλά χρειάζονται καλύτερες δομές, καθοδήγηση και επιστημονική τεκμηρίωση στις δράσεις.
Η πραγματικότητα του πεδίου φωτίστηκε από τις μαρτυρίες εθελοντών, όπως του Σεραφείμ Τσιουγκρή, Προέδρου της Πανελλήνιας Ένωσης Εθελοντών Πυροσβεστικού Σώματος, και της Λίτσας Ρητά, που έδρασε καθοριστικά στην ανθρωπιστική βοήθεια στη Θεσσαλία μετά την καταστροφή Daniel. Οι ιστορίες τους αναδεικνύουν το χάσμα μεταξύ της αυταπάρνησης του ατόμου και της ανάγκης για καλύτερο συντονισμό των δράσεων, ειδικά στις μεγάλες καταστροφές.
Εδώ μπορείτε να διαβάσετε την έρευνα
Από τη Χαρτογράφηση στο Σχέδιο Δράσης
Η πρώτη συστηματική χαρτογράφηση του εθελοντισμού στην Ελλάδα, την οποία ανέδειξε η Humanity Greece, παραδίδει ένα σαφές πολιτικό μήνυμα και έναν οδικό χάρτη στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Η χώρα διαθέτει ένα τεράστιο, υψηλά εκπαιδευμένο και πρόθυμο ανθρώπινο δυναμικό (40,5% ενεργό), το οποίο είναι έτοιμο να λειτουργήσει ως πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι στις κρίσεις.
Ωστόσο, αυτό το δυναμικό παραμένει υπο-αξιοποιημένο λόγω των συστημικών αδυναμιών. Η πολιτεία οφείλει πλέον να αντιμετωπίσει την ανεπαρκή οργάνωση ως μια κρίσιμη αποτυχία του συστήματος, επενδύοντας σε:
-
Δομημένα Προγράμματα Εκπαίδευσης.
-
Ενοποίηση Πλατφορμών Ενημέρωσης και Συμμετοχής.
-
Οικονομικά Κίνητρα (π.χ. διευκολύνσεις σε άδειες) για να ξεπεραστεί το εμπόδιο της έλλειψης χρόνου, ιδιαίτερα στην παραγωγική ομάδα 30-39 ετών.
Με τη γνώση του «Προφίλ του Εθελοντή» στα χέρια, η εθελοντική δράση πρέπει να πάψει να είναι απλώς μια αθόρυβη, αυθόρμητη πράξη και να μετατραπεί σε θεσμικό πυλώνα της εθνικής ανθεκτικότητας.
