Η Ελλάδα κατετάγη 30ή στο Climate Change Performance Index (CCPI) 2026, πτώση οκτώ θέσεων σε σχέση με το 2025 και αξιολογήθηκε ως χώρα με «μεσαία επίδοση». Η αξιολόγηση εκθέτει μια αντίφαση: τεχνολογικά και στην παραγωγή ηλεκτρισμού η χώρα προχωρά (σημαντική διείσδυση ΑΠΕ, μειωμένη λιγνιτική παραγωγή), αλλά η κεντρική πολιτική επιλογή υπέρ του φυσικού αερίου, η υποστήριξη υποδομών LNG και οι πρόσφατες αποφάσεις για άδειες εξορύξεων την υποβαθμίζουν στην κρίση των διεθνών αξιολογητών.
Τι λέει το CCPI — τα κορυφαία σημεία της αξιολόγησης
Το CCPI αξιολογεί 63 χώρες και την ΕΕ με τέσσερις βασικούς άξονες: εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ανανεώσιμες πηγές, ενεργειακή χρήση και εθνική κλιματική πολιτική. Η Ελλάδα παίρνει μεσαίες βαθμολογίες στους τρεις πρώτους άξονες αλλά χαμηλή βαθμολογία στην κλιματική πολιτική, κυρίως λόγω:
- ισχυρής εξάρτησης από φυσικό αέριο (υψηλό μερίδιο στο μίγμα, εισαγωγές LNG),
- επιδοτήσεων/αδειοδοτήσεων για νέες υποδομές επανεισχηματισμού (regasification) και
- ανοίγματος νέων υπεράκτιων μπλοκ για υδρογονάνθρακες, κίνηση που έρχεται σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή γραμμή.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η δημοσίευση και παρουσίαση της κατάταξης έγινε εν όψει/στη COP30 (αναφορά στις ανακοινώσεις του CCPI και τοπικών οργανώσεων). Η ελληνική κάλυψη τονίζει πως, παρά τη μείωση του λιγνίτη και την ταχύτητα ανάπτυξης των ΑΠΕ, οι επιλογές πολιτικής ακυρώνουν σε μεγάλο βαθμό το προβάδισμα τεχνολογίας και δικτύου.
Δεδομένα που «μετράνε» ποια είναι τα κρίσιμα νούμερα
Οι πιο «βαριές» παρατηρήσεις που αναδεικνύει το ελληνικό ρεπορτάζ και η σελίδα του CCPI είναι:
- 30ή θέση — πτώση 8 θέσεων σε σχέση με το 2025.
- Σημαντική μείωση λιγνιτικής παραγωγής (αναφορά σε ιστορικό χαμηλό 5,7% το 2024) και ταχύτατη διείσδυση ΑΠΕ.
- Ταυτόχρονη αύξηση χρήσης φυσικού αερίου και προώθηση υποδομών LNG / νέων μονάδων αερίου που επιβαρύνουν την πολιτική βαθμολόγηση.
Αντίφαση πολιτικής, γιατί η τεχνική πρόοδος δεν «μεταφράζεται» σε καλύτερη βαθμολογία
Το CCPI και οι ανεξάρτητες αναλύσεις επισημαίνουν ότι οι τεχνικές επιτυχίες (π.χ. υψηλότερο μερίδιο ΑΠΕ) δεν αρκούν όταν:
- Οι κυβερνητικές πολιτικές ενθαρρύνουν νέες επενδύσεις σε ορυκτά καύσιμα (LNG, νέες μονάδες αερίου, άδειες εξόρυξης).
- Δεν υπάρχει σαφές, δεσμευτικό και κοινωνικά δίκαιο χρονοδιάγραμμα απεξάρτησης από το αέριο.
- Οι υποδομές αποθήκευσης και ενίσχυσης δικτύου (π.χ. μπαταρίες, διασυνδέσεις) δεν αναπτύσσονται με την απαραίτητη ταχύτητα/κλίμακα ώστε να μετατρέψουν την μεταβλητότητα των ΑΠΕ σε αξιόπιστο εθνικό ενεργειακό σύστημα.
Επιπτώσεις οικονομικές, γεωπολιτικές, κοινωνικές
Η πολιτική επιλογή ενίσχυσης του αερίου συνδέεται με:
- γεωπολιτικές δεσμεύσεις (μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας, εξάρτηση από διεθνείς αγορές LNG),
- οικονομικό ρίσκο (stranded assets — υποδομές που θα γίνουν ασύμφορες όσο σκληραίνουν οι ευρωπαϊκοί/διεθνείς στόχοι) και
- κοινωνική προσαρμογή (ανάγκη για δίκαιη μετάβαση εργαζομένων/περιοχών που εξαρτώνται από ορυκτά). Το CCPI υπογραμμίζει την απουσία ολοκληρωμένου σχεδίου για τέτοια μετάβαση ως καίριο λόγο της «χαμηλής» αξιολόγησης στην πολιτική.
Τι πρέπει να κάνει η Ελλάδα, συμπερασματικές προτάσεις από τις αξιολογήσεις
Βασισμένοι στις παρατηρήσεις του CCPI και στην ελληνική ανάλυση, τα βήματα που θα βελτιώσουν ουσιαστικά την επίδοση και την αξιοπιστία της χώρας είναι:
- Δέσμευση για δεσμευτικό και κοινωνικά δίκαιο χρονοδιάγραμμα απεξάρτησης από το αέριο, με μέτρα για εργαζόμενους και περιφέρειες.
- Επενδύσεις σε υποδομές αποθήκευσης ενέργειας και ευφυή δίκτυα ώστε οι ΑΠΕ να γίνουν αξιόπιστη βάση παραγωγής.
- Περιορισμός/επανεξέταση υποστηρικτικών πολιτικών για νέες υποδομές LNG και νέες άδειες υδρογονανθράκων, τουλάχιστον μέχρι να υπάρξουν σαφείς ενεργειακές & κλιματικές εγγυήσεις.
- Στοχευμένα μέτρα απανθρακοποίησης σε μεταφορές και τουρισμό, δύο τομείς κρίσιμοι για την Ελλάδα.
Η 30ή θέση στο CCPI 2026 είναι προειδοποίηση, όχι καταδίκη: αναδεικνύει ότι η Ελλάδα διαθέτει την τεχνική δυνατότητα (ΑΠΕ, μείωση λιγνίτη) αλλά δεν έχει ακόμη εναρμονίσει τις πολιτικές της με την ανάγκη για γρήγορη, δίκαιη και μόνιμη απανθρακοποίηση. Εάν η κυβέρνηση και οι αρμόδιοι φορείς περιορίσουν τις επενδυτικές και πολιτικές «προτεραιότητες» προς το φυσικό αέριο και τις νέες εξορύξεις, η τεχνική πρόοδος θα μείνει ημιτελής και η χώρα θα κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε ενεργειακό μίγμα που δεν ανταποκρίνεται ούτε στις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις ούτε στις διεθνείς απαιτήσεις για μείωση εκπομπών.
Αντίθετα, μια πολιτική που θα συνδυάζει δεσμεύσεις απεξάρτησης, μεγάλες επενδύσεις σε αποθήκευση, δίκτυο, και στοχευμένα μέτρα προστασίας των επαγγελμάτων και των περιοχών που πλήττονται, μπορεί γρήγορα να μεταστρέψει την εικόνα: από «μεσαία επίδοση» προς «καλή επίδοση» και, κυρίως, προς πραγματική μείωση εκπομπών και ενεργειακή ασφάλεια χωρίς συσχέτιση με νέα ορυκτά καύσιμα.
Πηγή: CCPI ORG
