Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει μία διπλή πρόκληση: από τη μία πλευρά βλέπουμε έντονη αύξηση στην κυκλοφορία ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών (EEE) και από την άλλη μία σχετικά πιο αργή αύξηση στην απομάκρυνση των αποβλήτων τους (WEEE). Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2023, κάθε πολίτης της Ε.Ε. είχε αγοράσει κατά μέσο όρο 32,2 κιλά νέας ηλεκτρικής και ηλεκτρονικής εξοπλισμού.
Ταυτόχρονα όμως, η συλλογή των αποβλήτων αυτών έφτασε μόλις τα 11,6 κιλά ανά άτομο, ποσοστό που δείχνει ότι μεγάλο μέρος του εξοπλισμού είτε δεν αποσύρεται, είτε παραμένει σε χρήση, είτε κινείται εκτός των επίσημων καναλιών.
Η διαφορά των περίπου 20,6 κιλών ανά άτομο εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το πώς διαχειρίζεται η Ε.Ε. το απόθεμα ηλεκτρονικού εξοπλισμού του. Περισσότερο εξοπλισμό σημαίνει περισσότερη χρήση πρώτων υλών, περισσότερα απόβλητα στο μέλλον και ελλιπή αποκατάσταση της κυκλικής οικονομίας.
Ενδεικτικά, μεταξύ των κρατών-μελών, η Κάτω Χώρες κατέγραψε τη μεγαλύτερη ποσότητα νέου εξοπλισμού ανά άτομο με 45,4 κιλά. Αντίθετα, η Κύπρος κατέγραψε μόλις 14,8 κιλά ενδεικτικά των διαφορών μεταξύ χωρών.
Τα αποβλήτα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (WEEE) αυξήθηκαν επίσης από 7,3 κιλά το 2015 σε 11,6 κιλά το 2023, δηλαδή αύξηση περίπου 60 %. Ωστόσο, η αύξηση της κυκλοφορίας των νέων συσκευών ήταν πολύ μεγαλύτερη από 78 % (από 18,1 κιλά το 2015 σε 32,2 κιλά το 2023).
Οι αρμόδιοι τονίζουν ότι οι επίσημες μετρήσεις πιθανόν να υποτιμούν την πραγματική εικόνα, λόγω αδυναμιών στη καταγραφή των διαδικτυακών διασυνοριακών συναλλαγών, των μη συμμορφούμενων παραγωγών και του ανεπίσημου τομέα επεξεργασίας αποβλήτων.
Η αλληλουχία των δεδομένων απαιτεί μία πιο δυναμική πολιτική: από τη μέριμνα για σωστή σχεδίαση και επαναχρησιμοποίηση των ηλεκτρονικών προϊόντων, μέχρι τον εντονότερο έλεγχο της ανακύκλωσης, και εν τέλει την πράσινη μετάβαση προς τη κυκλική οικονομία. Στον πυρήνα της πρόκλησης είναι η ισορροπία ανάμεσα στην τεχνολογική πρόοδο, την κατανάλωση και τη βιώσιμη διαχείριση των πόρων.
Η Ελλάδα και τα μικρότερα κράτη-μέλη, εν μέσω διακυμάνσεων, αντιμετωπίζουν την ίδια στιγμή την πρόκληση της αύξησης των συσκευών με ταυτόχρονη ανάγκη για βελτίωση της συλλογής αποβλήτων, γεγονός που επιβάλλει πολιτικές αλλά και ευαισθητοποίηση των πολιτών.
Με τον όγκο των νέων ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών να αυξάνεται με γοργό ρυθμό, η ανάγκη για αποτελεσματική διαχείριση στο τέλος του κύκλου ζωής τους καθίσταται επιτακτική, καθώς η “κατανάλωση” αυτή μπορεί να μετατραπεί σε περιβαλλοντικό πρόβλημα εάν δεν υπάρξει διαχείριση με όραμα.
Πηγή: eurostat
