Πριν από έξι χρόνια, από το βήμα του ΟΗΕ, η Ελλάδα έδωσε μια τολμηρή υπόσχεση: την οριστική της απεξάρτηση από τον λιγνίτη. Σήμερα, τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι η υπόσχεση αυτή δεν έμεινε στα λόγια. Η χώρα έχει ήδη διανύσει ένα τεράστιο μέρος του δρόμου, αφήνοντας πίσω της την εποχή του ρυπογόνου ορυκτού καυσίμου και αναδεικνυόμενη σε έναν από τους ταχύτερους πρωταγωνιστές της ενεργειακής μετάβασης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η σύγκριση των δεδομένων είναι εντυπωσιακή. Στους πρώτους οκτώ μήνες του 2019, πριν από την ανακοίνωση, ο λιγνίτης αποτελούσε βασικό πυλώνα του ενεργειακού μας συστήματος, καλύπτοντας 7,4 TWh της ηλεκτροπαραγωγής. Μόλις έξι χρόνια μετά, την ίδια περίοδο του 2025, η συμβολή του έπεσε κατακόρυφα στις 1,8 TWh, σημειώνοντας μια δραματική πτώση της τάξης του 75%. Αυτό το επίτευγμα είναι ακόμα πιο εντυπωσιακό αν αναλογιστεί κανείς ότι το ηλεκτρικό σύστημα της Ελλάδας λειτούργησε απρόσκοπτα για 1228 ώρες, δηλαδή για το 21% των συνολικών ωρών, χωρίς να χρειαστεί καθόλου λιγνιτική μονάδα.
Η απομάκρυνση από τον λιγνίτη είχε άμεσο, θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον. Οι συνολικές εκπομπές CO2 του τομέα της ηλεκτροπαραγωγής μειώθηκαν από τους 19 εκατ. τόνους το 2019 σε μόλις 10,5 εκατ. τόνους το 2025.
Ο ταχύς ρυθμός της Ελλάδας στην ενεργειακή μετάβαση την ξεχωρίζει από την υπόλοιπη Ευρώπη. Ενώ η παραγωγή από λιγνίτη και λιθάνθρακα σε επίπεδο ΕΕ μειώθηκε κατά 44% στην ίδια περίοδο, η Ελλάδα πέτυχε σχεδόν διπλάσιο ποσοστό. Αυτό το επίτευγμα κατέστη δυνατό χάρη σε μια σειρά από στρατηγικές κινήσεις:
- Ραγδαία ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ): Εκατοντάδες νέα έργα σε αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα έχουν συνδεθεί στο δίκτυο, παρέχοντας καθαρή ενέργεια και αντικαθιστώντας τις ρυπογόνες μονάδες.
- Επενδύσεις στο φυσικό αέριο: Ως μεταβατικό καύσιμο, το φυσικό αέριο αντικατέστησε μεγάλο μέρος του λιγνίτη, προσφέροντας μια πιο καθαρή –αν και όχι εντελώς απαλλαγμένη από άνθρακα– εναλλακτική λύση.
Παρόλα αυτά, η πρόκληση δεν έχει τελειώσει. Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, η χώρα θα είχε ακόμα καλύτερες επιδόσεις στις εκπομπές CO2 αν δεν εξαρτιόταν σε τόσο μεγάλο βαθμό από το ορυκτό αέριο.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα για την Ελλάδα είναι η περαιτέρω ενίσχυση των ΑΠΕ και η ανάπτυξη τεχνολογιών αποθήκευσης ενέργειας, ώστε να περιοριστεί η χρήση του φυσικού αερίου και να επιτευχθεί οριστικά η πλήρης απανθρακοποίηση του ενεργειακού συστήματος. Η πορεία που έχει χαραχθεί είναι φιλόδοξη, και μέχρι στιγμής, η χώρα βαδίζει με ταχύτητα προς ένα βιώσιμο και πιο πράσινο μέλλον.
Πηγή στοιχείων: The Green Tank
