Μια νέα έκθεση του χρηματοδοτούμενου από την ΕΕ προγράμματος ARCADIA (TrAnsformative climate ResilienCe by nAture-baseD solutions in the contInentAl bio-geographical region) έρχεται να ρίξει φως στην αποτελεσματικότητα των λύσεων με βάση τη φύση (NbSs) ως εργαλείο για την κλιματική ανθεκτικότητα. Η μελέτη συγκρίνει τις στρατηγικές προσαρμογής που εφαρμόζονται στις περιοχές της Φιλιππούπολης (Plovdiv, Βουλγαρία), του Κέντρου (Centru, Ρουμανία) και του Ποντράβιε (Podravje, Σλοβενία), αναδεικνύοντας τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που ανακύπτουν.
Οι λύσεις με βάση τη φύση, όπως η αποκατάσταση υγροβιότοπων, η δημιουργία πράσινων υποδομών σε αστικές περιοχές και η βιώσιμη διαχείριση δασών, αξιοποιούν τη δύναμη των οικοσυστημάτων για να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, όπως οι πλημμύρες, οι κατολισθήσεις και οι καύσωνες. Η έκθεση του ARCADIA εστιάζει σε τέσσερις κρίσιμους τομείς: τις δομές διακυβέρνησης, την αξιολόγηση των κλιματικών κινδύνων, τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και τα χρηματοδοτικά πλαίσια.
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της έκθεσης είναι ο κρίσιμος ρόλος της προσαρμοστικής διακυβέρνησης. Η περιοχή του Ποντράβιε στη Σλοβενία εφαρμόζει ένα συγκεντρωτικό μοντέλο που εξασφαλίζει τη γρήγορη λήψη αποφάσεων και την αποτελεσματική εφαρμογή πολιτικών. Ωστόσο, υπάρχει ο κίνδυνος να αγνοηθούν οι τοπικές ανάγκες. Αντίθετα, οι αποκεντρωμένες προσεγγίσεις της Φιλιππούπολης και του Κέντρου ενισχύουν την περιφερειακή συμμετοχή, αλλά απαιτούν καλύτερο συντονισμό για να αποφευχθεί ο κατακερματισμός της διακυβέρνησης.
Στον τομέα της αξιολόγησης και παρακολούθησης των κλιματικών κινδύνων, η Σλοβενία πρωτοστατεί. Το τεχνολογικά προηγμένο σύστημα του Ποντράβιε παρέχει δυναμική παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο, επιτρέποντας την ακριβή πρόβλεψη και τον μετριασμό των πλημμυρικών φαινομένων και των κατολισθήσεων. Η έκθεση συνιστά στις περιοχές της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας να εγκαταλείψουν τις παρωχημένες, αντιδραστικές αξιολογήσεις και να υιοθετήσουν δεδομενοκεντρικές και προσαρμοστικές στρατηγικές.
Όσον αφορά τους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς, το μοντέλο του Ποντράβιε, που βασίζεται στα αποτελέσματα, προσφέρει ένα επεκτάσιμο πλαίσιο για άλλες περιοχές. Η έκθεση προτείνει στις περιοχές της Φιλιππούπολης και του Κέντρου να βελτιώσουν τη διαφάνεια στην κατανομή των κονδυλίων και να συνδέσουν τη χρηματοδότηση με σαφείς μετρήσεις απόδοσης, ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι επενδύσεις για την κλιματική προσαρμογή παράγουν απτά οφέλη.
Επιπλέον, η Σλοβενία ξεχωρίζει στη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών, καθώς ένα συμπεριληπτικό μοντέλο διακυβέρνησης διευκολύνει την ουσιαστική συνεργασία μεταξύ δημόσιων φορέων, επιχειρήσεων, ΜΚΟ και της κοινωνίας των πολιτών. Ωστόσο, στις περιοχές της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, κρίνονται απαραίτητες θεσμικές μεταρρυθμίσεις για την αποτελεσματική ευθυγράμμιση της συμμετοχής με τις εθνικές και περιφερειακές στρατηγικές προσαρμογής.
Η συγκριτική ανάλυση του προγράμματος ARCADIA καταλήγει στο συμπέρασμα ότι για να επιτευχθεί η μετασχηματιστική κλιματική ανθεκτικότητα, οι περιοχές πρέπει να βρουν την ισορροπία μεταξύ της συγκεντρωτικής αποτελεσματικότητας και της αποκεντρωμένης ευελιξίας. Είναι απαραίτητο να ενσωματωθούν μηχανισμοί αξιολόγησης κινδύνου σε πραγματικό χρόνο και να αναβαθμιστεί η εφαρμογή των λύσεων με βάση τη φύση μέσω διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στη διακυβέρνηση και τη χρηματοδότηση. Η έκθεση τονίζει ότι η διασυνοριακή συνεργασία και η ανταλλαγή γνώσεων είναι καθοριστικής σημασίας για να καλυφθούν τα υπάρχοντα κενά και να εξασφαλιστεί η βιώσιμη περιφερειακή ανάπτυξη ενόψει της κλιματικής κρίσης.
