Ενώ η Βραζιλία προετοιμάζεται να φιλοξενήσει την 30η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP30) στην πόλη Μπελέμ, την πρώτη που θα λάβει χώρα στην περιοχή του Αμαζονίου, ο Πρόεδρος της COP30, Πρέσβης André Corrêa do Lago, έχει θέσει τρεις βασικές προτεραιότητες: την ενίσχυση του πολυμερούς διαλόγου, την προσβασιμότητα των αποτελεσμάτων σε όλους τους κοινωνικούς φορείς, και τη μετάβαση από τις διαπραγματεύσεις στην πρακτική υλοποίηση των κλιματικών λύσεων.
Οι δηλώσεις του αντηχούν την έννοια του «Global Mutirão». Προερχόμενη από τη γλώσσα Tupi, η λέξη «mutirão» σημαίνει συλλογική προσπάθεια. Αυτή η φιλοσοφία συνοψίζει το πνεύμα που η Βραζιλία επιθυμεί να εμφυσήσει στην COP30, φέρνοντας κοντά αυτόχθονες πληθυσμούς, κυβερνήσεις, την κοινωνία των πολιτών και τον ιδιωτικό τομέα. Στόχος τους είναι η από κοινού δημιουργία λύσεων που είναι ταυτόχρονα συγκεκριμένες, εφαρμόσιμες και μπορούν να αναπτυχθούν σε μεγάλη κλίμακα.
Η Βραζιλία δεν ξεκινά από το μηδέν. Έχει ήδη αναπτύξει ένα χαρτοφυλάκιο λύσεων που προωθούν την απανθρακοποίηση της χώρας, ενώ παράλληλα αποφέρουν ευρύτερα κοινωνικά και οικονομικά οφέλη. Αυτές οι λύσεις δεν αναπτύχθηκαν απομονωμένα, αλλά μέσα από συνεργασία μεταξύ σημαντικών εθνικών φορέων, αντανακλώντας τη διατομεακή συνεργασία που επιδιώκει ο Corrêa do Lago για την COP30.
Τον Ιούνιο, κατά τη διάρκεια της Εβδομάδας Κλιματικής Δράσης του Λονδίνου, συγκεντρώθηκαν πάνω από 70 πρωτοβουλίες σε μια έκθεση με τίτλο «Λύσεις της Βραζιλίας για το Κλίμα και τη Φύση». Μεταξύ των πιο ώριμων λύσεων βασισμένων στη φύση είναι η γεωργία μηδενικής κατεργασίας με φυτική κάλυψη, μια τεχνική που αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1970. Σήμερα χρησιμοποιείται στο 95% της καλλιεργήσιμης γης της Βραζιλίας, καθώς έχει τη δυνατότητα να αποθηκεύει περίπου 30 εκατομμύρια μετρικούς τόνους άνθρακα ετησίως στο έδαφος.
Στον τομέα των δασών, το Πρόγραμμα Προστατευόμενων Περιοχών του Αμαζονίου (ARPA) ξεχωρίζει ως η μεγαλύτερη πρωτοβουλία διατήρησης τροπικών δασών στον κόσμο. Από το 2008 έως το 2020, οι περιοχές που προστατεύει εκτιμάται ότι συνέβαλαν στη μείωση της αποψίλωσης των δασών κατά 264.000 εκτάρια, αποτρέποντας την απελευθέρωση περίπου 104 εκατομμυρίων μετρικών τόνων διοξειδίου του άνθρακα.
Ενώ αυτές οι καθιερωμένες λύσεις δείχνουν ότι η προστασία του περιβάλλοντος και η οικονομική ανάπτυξη μπορούν να συμβαδίσουν, για τις πάνω από 30 λύσεις που βρίσκονται ακόμη υπό ανάπτυξη—όπως οι πιστώσεις βιοποικιλότητας—απαιτείται ένας σαφής και ρεαλιστικός δρόμος προς τη χρηματοδότηση.
Σε αυτό το σημείο, η φιλανθρωπία μπορεί να διαδραματίσει έναν καταλυτικό ρόλο. Παρέχοντας ευέλικτο κεφάλαιο για την απομείωση του ρίσκου σε αρχικά στάδια, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την προσέλκυση μεγαλύτερων επενδυτών. Αυτή η χρηματοδότηση μπορεί να λάβει τη μορφή επιχορηγήσεων, εγγυήσεων ή χρηματοδότησης με ευνοϊκούς όρους, μετατρέποντας πιλοτικά έργα σε προγράμματα μεγάλης κλίμακας.
Ένα πρόσφατο παράδειγμα είναι η επέκταση της αγροδασοκομίας κακάο στην πολιτεία Pará της Βραζιλίας. Με την υποστήριξη φιλανθρωπικών ιδρυμάτων για τεχνική βοήθεια και προστασία πρώτης απώλειας, το έργο εξασφάλισε δημόσιες πιστώσεις και προσέλκυσε περίπου 3,7 εκατομμύρια δολάρια σε ιδιωτικές επενδύσεις.
Παρά την ανάγκη, η φιλανθρωπία δεν μπορεί να δράσει μόνη της. Το 2023, η παγκόσμια φιλανθρωπία διέθεσε μεταξύ 9,3 και 15,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, η χρηματοδότηση για το κλίμα αποτελεί μόνο το 2% του παγκόσμιου φιλανθρωπικού έργου, και λιγότερα από 100 εκατομμύρια δολάρια έφτασαν στη Βραζιλία μια χώρα κομβική για την παγκόσμια βιοποικιλότητα και τη σταθερότητα του κλίματος.
Εδώ έγκειται η σημασία της COP30. Πέρα από τις διαπραγματεύσεις, η Μπελέμ πρέπει να γίνει ένα ορόσημο υλοποίησης ένα σημείο καμπής που θα επιταχύνει τις πραγματικές λύσεις. Για να επιτευχθεί το όραμα του «Global Mutirão», οι ηγέτες πρέπει να αναγνωρίσουν τι ήδη λειτουργεί, να κινητοποιήσουν το φιλανθρωπικό και χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο και να διοχετεύσουν αυτό το μοντέλο στις αναδυόμενες λύσεις.
Η Βραζιλία διαθέτει όλα τα απαραίτητα στοιχεία για να πρωτοστατήσει: καθαρή ενέργεια, ολοκληρωμένη γεωργία, τεχνολογίες αποκατάστασης, παραδοσιακή γνώση και μια ζωντανή κοινωνία των πολιτών. Αυτό που χρειάζεται είναι η δέσμευση και η τόλμη να μετατραπούν όλα αυτά σε ένα κοινό έργο ευημερίας. Εάν επιτύχει, η COP30 στην Μπελέμ δεν θα είναι απλώς η πρώτη Διάσκεψη στον Αμαζόνιο μπορεί να μείνει στην ιστορία ως η στιγμή που ο κόσμος εγκαινίασε την δεκαετία της κλιματικής υλοποίησης.
