Σε μια καυτή καλοκαιρινή μέρα, ένα σταθμευμένο αυτοκίνητο μπορεί να μετατραπεί σε έναν φούρνο. Ωστόσο, μια νέα μελέτη από τη Λισαβόνα αποκαλύπτει ότι αυτό το φαινόμενο δεν είναι απλώς μια αίσθηση δυσφορίας. Μπορεί να συμβάλλει στη συνολική θέρμανση ολόκληρων γειτονιών. Οι επιστήμονες στο Πανεπιστήμιο της Λισαβόνας διαπίστωσαν ότι τα αυτοκίνητα με σκούρα χρώματα εκπέμπουν πολύ περισσότερη θερμότητα από τα ανοιχτόχρωμα, ανεβάζοντας τη θερμοκρασία του αέρα γύρω τους κατά αρκετούς βαθμούς. Αυτό οφείλεται στην ικανότητά τους να απορροφούν τη θερμότητα αντί να την ανακλούν.
Σε μια πειραματική έρευνα, οι επιστήμονες μέτρησαν τη θερμοκρασία του αέρα γύρω από δύο αυτοκίνητα, ένα μαύρο και ένα λευκό, που ήταν σταθμευμένα κάτω από έναν καθαρό καλοκαιρινό ουρανό για περισσότερες από πέντε ώρες. Με τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος στους 36°C, το μαύρο αυτοκίνητο αύξησε τη θερμοκρασία του αέρα γύρω του κατά 3.8°C σε σύγκριση με την άσφαλτο. Αντίθετα, το λευκό αυτοκίνητο είχε πολύ μικρότερο αντίκτυπο.
Η βασική διαφορά έγκειται στην ανακλαστικότητα του χρώματος. Το λευκό χρώμα ανακλά το 75% με 85% της εισερχόμενης ηλιακής ακτινοβολίας, ενώ το μαύρο μόλις το 5% με 10%, απορροφώντας το υπόλοιπο. Αν λάβουμε υπόψη ότι το λεπτό μεταλλικό περίβλημα ενός αυτοκινήτου θερμαίνεται γρήγορα και εκπέμπει τη θερμότητα απευθείας στον αέρα, γίνεται σαφές πώς χιλιάδες σταθμευμένα αυτοκίνητα μπορούν να λειτουργήσουν ως μικροί θερμαντήρες.
Τι είναι το Φαινόμενο της Αστικής Θερμονησίδας;
Η αστική θερμονησίδα είναι ένα φαινόμενο κατά το οποίο οι αστικές περιοχές γίνονται σημαντικά θερμότερες από τις γύρω αγροτικές περιοχές. Σύμφωνα με το πρόγραμμα παρατήρησης της Γης της Ε.Ε., Κοπέρνικος (Copernicus), η κύρια αιτία είναι η ανθρώπινη δραστηριότητα και οι υποδομές. Οι αστικές επιφάνειες, όπως η άσφαλτος και το μπετόν, απορροφούν και αποθηκεύουν τη θερμότητα, ενώ τα πυκνά κτίρια παγιδεύουν τον ζεστό αέρα και μειώνουν την κυκλοφορία του.
Το φαινόμενο είναι εντονότερο τη νύχτα, όταν οι πόλεις μπορούν να παραμείνουν έως και 10°C θερμότερες από την ύπαιθρο. Αυτό συμβαίνει επειδή το μπετόν, η άσφαλτος και ο χάλυβας απελευθερώνουν αργά τη θερμότητα που αποθήκευσαν κατά τη διάρκεια της ημέρας. Καθώς περίπου το 70% των Ευρωπαίων ζουν σε αστικές περιοχές, η αστική θερμονησίδα αποτελεί σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας.
Αντιμέτωπες με τις αυξανόμενες θερμοκρασίες, πολλές ευρωπαϊκές πόλεις εφαρμόζουν στρατηγικές για την προσαρμογή. Η Βαρκελώνη έχει ορίσει «κλιματικά καταφύγια» (climate shelters) – δημόσια κτίρια όπως βιβλιοθήκες και μουσεία – που παραμένουν ανοιχτά κατά τη διάρκεια των καύσωνα για να προσφέρουν δροσερούς χώρους στους κατοίκους. Άλλες πόλεις, όπως η Μπρέντα στην Ολλανδία, προχωρούν σε «πρασίνισμα» των δρόμων τους, αντικαθιστώντας το σκυρόδεμα με γρασίδι και δέντρα, αυξάνοντας έτσι τις φυσικές περιοχές.
Αυτά τα έργα απαιτούν χρόνο και μεγάλες επενδύσεις. Για τον λόγο αυτό, πιο γρήγορες και οικονομικές στρατηγικές, όπως η αύξηση της ανακλαστικότητας των πόλεων, κερδίζουν έδαφος. Η μελέτη της Λισαβόνας δείχνει ότι τα αυτοκίνητα μπορούν να αποτελέσουν μέρος αυτής της λύσης. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι με την επαναβαφή των σκούρων αυτοκινήτων σε ανοιχτότερες αποχρώσεις, η ανακλαστικότητα ορισμένων δρόμων θα μπορούσε να διπλασιαστεί, μειώνοντας τη θερμοκρασία του αέρα κοντά στο έδαφος σε ζεστές και μέρες με άπνοια.
Όπως επισημαίνει η κλιματική ερευνήτρια Sarah Berk, τα οχήματα αποτελούν ένα «αναπάντεχα παραμελημένο κομμάτι» του παζλ της αστικής ψύξης. Ειδικά οι μεγάλες εταιρείες με στόλους ταξί, βαν μεταφορών ή δημοτικά οχήματα θα μπορούσαν να πρωτοστατήσουν στην υιοθέτηση ανοιχτόχρωμων χρωμάτων.
Η επιλογή του χρώματος του αυτοκινήτου σας μπορεί να φαίνεται ασήμαντη, αλλά η συλλογική επίδραση χιλιάδων τέτοιων επιλογών έχει τη δυνατότητα να κάνει τις πόλεις μας πιο δροσερές και πιο βιώσιμες. Έτσι, την επόμενη φορά που θα αγοράσετε αυτοκίνητο, το χρώμα που θα επιλέξετε μπορεί να συμβάλει όχι μόνο στην αισθητική, αλλά και στην αντιμετώπιση ενός σοβαρού περιβαλλοντικού προβλήματος.
