Εξετάζουμε την τελευταία ετήσια έκθεση “The State of Food Security and Nutrition in the World” (SOFI) από οργανισμούς του ΟΗΕ. Η έκθεση αποκαλύπτει μια περίπλοκη εικόνα: παρόλο που η παγκόσμια πείνα έχει υποχωρήσει ελαφρώς από τις κορυφώσεις του 2021-2022, η πρόοδος είναι άνιση. Το 2024, περίπου 2,3 δισεκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν επισιτιστική ανασφάλεια, από μέτρια έως σοβαρή.
Οι Πυλώνες της Κρίσης: Κόστος, Πόλεμος, Κλίμα
Ένα από τα πλέον ανησυχητικά ευρήματα είναι ότι η υγιεινή διατροφή παραμένει απρόσιτη για το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού. Το κόστος της έχει αυξηθεί από 3,30 δολάρια (σε ισοτιμία αγοραστικής δύναμης) ανά άτομο ημερησίως το 2019 σε 4,46 δολάρια το 2024. Αν και το ποσοστό των ανθρώπων που δεν μπορούν να την εξασφαλίσουν μειώθηκε στις περισσότερες περιοχές μετά την ανάκαμψη από τον Covid-19, στην Αφρική η αδυναμία αυτή αυξήθηκε δραματικά.
Ο πληθωρισμός των τιμών των τροφίμων αποτελεί έναν άλλο κεντρικό μοχλό της κρίσης, έχοντας ξεπεράσει σημαντικά τον γενικό πληθωρισμό από το 2019. Αυτό οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων: την πανδημία Covid-19, τον πόλεμο στην Ουκρανία (και πλέον και άλλες συγκρούσεις, όπως στη Γάζα και το Σουδάν, που επιδεινώνουν τις ανθρωπιστικές κρίσεις), τις μεταβαλλόμενες νομισματικές πολιτικές και τις ακραίες καιρικές συνθήκες, όπως ξηρασίες και πλημμύρες, που επηρεάζουν την παραγωγή και τις αλυσίδες εφοδιασμού.
Παρά τις προσπάθειες των τελευταίων ετών και κάποιες ενδείξεις προόδου σε επιμέρους περιοχές, η παγκόσμια επισιτιστική κρίση παραμένει βαθιά και πολυδιάστατη. Η έκθεση The State of Food Security and Nutrition in the World 2025 παρουσιάζει μέσα από πέντε βασικά πεδία μια ανησυχητική εικόνα για την πορεία του υποσιτισμού, την επιδείνωση της πρόσβασης σε υγιεινή διατροφή, καθώς και την πίεση που ασκεί ο πληθωρισμός τροφίμων στα πιο ευάλωτα κοινωνικά στρώματα. Τα βασικότερα ευρήματα συνοψίζονται ως εξής:
-
Πείνα: Το 2024, περίπου 673 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως (8,2% του πληθυσμού) αντιμετώπισαν πείνα. Η Αφρική καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό, με πάνω από 20% του πληθυσμού της να είναι υποσιτισμένο.
-
Επισιτιστική ανασφάλεια: Περίπου 2,3 δισεκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται σε κατάσταση μέτριας ή σοβαρής ανασφάλειας τροφής, με το πρόβλημα να επιμένει ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές και μεταξύ γυναικών.
-
Κόστος υγιεινής διατροφής: Το 2024, η μέση τιμή για μια υγιεινή διατροφή ανήλθε σε 4,46 δολ./άτομο/ημέρα. Αν και παρατηρείται μείωση στον αριθμό των ανθρώπων που δεν μπορούν να την αντέξουν οικονομικά, 1 δισ. άτομα στην Αφρική εξακολουθούν να στερούνται αυτήν τη δυνατότητα.
-
Τρόφιμα & τιμές: Ο πληθωρισμός τροφίμων κορυφώθηκε στο 13,6% το 2023, επηρεάζοντας δυσανάλογα τις χώρες χαμηλού εισοδήματος. Οι τιμές βασικών αγαθών (όπως δημητριακά και έλαια) αυξήθηκαν ραγδαία σε χώρες όπως η Νιγηρία, το Πακιστάν και το Μεξικό.
-
Διατροφικές ανισότητες: Τα θρεπτικά τρόφιμα παραμένουν σημαντικά ακριβότερα από τα βασικά ή υπερεπεξεργασμένα, καθιστώντας τη διατροφική ποικιλία προνόμιο για τις οικονομικά ισχυρότερες ομάδες.
-
Αναπτυξιακές προβλέψεις: Με βάση τις τρέχουσες τάσεις, ο στόχος εξάλειψης της πείνας έως το 2030 (SDG 2) δεν θεωρείται ρεαλιστικός, ιδιαίτερα για περιοχές με ανθρωπιστικές κρίσεις, πολιτική αστάθεια και ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η Ελληνική Πραγματικότητα:
Και στην Ελλάδα, η επισιτιστική ανασφάλεια αποτελεί σοβαρό ζήτημα. Περίπου 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι αντιμετωπίζουν επισιτιστική φτώχεια, λόγω του αυξημένου κόστους διαβίωσης, των υψηλών τιμών στα τρόφιμα (παρά τις πρόσφατες υποχωρήσεις του πληθωρισμού) και των χαμηλών εισοδημάτων. Ενώ η χώρα μας δεν είναι στον πυρήνα των μεγάλων ανθρωπιστικών κρίσεων, οι παγκόσμιες αναταράξεις, οι οικονομικές πιέσεις και η κλιματική αλλαγή επηρεάζουν και εμάς, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ενίσχυση των βιώσιμων επισιτιστικών συστημάτων και των κοινωνικών δικτύων προστασίας. Οργανώσεις όπως το “Μπορούμε” και “Ο Άλλος Άνθρωπος” δίνουν καθημερινά αγώνα κατά της σπατάλης τροφίμων και για την επισιτιστική βοήθεια.
