Η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή έχει φέρει στο προσκήνιο ένα σενάριο που προκαλεί παγκόσμια ανησυχία: τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν. Ο κίνδυνος αυτός, ο οποίος εντείνεται με την εμπλοκή των ΗΠΑ στην σύρραξη Ισραήλ-Ιράν, κρατάει «σε αναμονή» τη διεθνή κοινότητα, καθώς οι επιπτώσεις ενός τέτοιου γεγονότος θα ήταν δραματικές για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και τη ναυτιλία.
Όπως επισημαίνει σε πρόσφατο άρθρο του ο κ. Βασίλης Κορκίδης, πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα κρίσιμο κομβικό σημείο για τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές. Περίπου το 20-25% του παγκόσμιου πετρελαίου διακινείται μέσω αυτής της θαλάσσιας οδού, καθιστώντας την ζωτικής σημασίας για την τροφοδοσία των αγορών. Η οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή εδώ θα είχε άμεσες επιπτώσεις στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα και, κατ’ επέκταση, στην οικονομία.
Το Ιρανικό κοινοβούλιο έχει ήδη δώσει το «πράσινο φως» για το ενδεχόμενο κλείσιμο, αναμένοντας την τελική έγκριση από το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας της χώρας. Εάν αυτό συμβεί, η διακοπή των ροών που υπολογίζονται σε 17-20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και προϊόντων ημερησίως θα προκαλέσει παγκόσμια αναστάτωση. Οι τιμές του πετρελαίου αναμένεται να εκτοξευθούν, προκαλώντας ασφυξία ειδικά στις ασιατικές οικονομίες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας.
Η ελληνική ναυτιλία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των ενδεχόμενων επιπτώσεων. Κατά μέσο όρο, πάνω από 3.000 δεξαμενόπλοια διαπλέουν τα Στενά του Ορμούζ κάθε μήνα, με την πλειοψηφία τους να είναι ελληνόκτητα. Σύμφωνα με δεδομένα της Lloyd’s List Intelligence / Seasearcher, το πρώτο τρίμηνο του 2025, περίπου 1.201 ελληνόκτητα πλοία διέσχισαν τα Στενά. Αυτή τη στιγμή, συνολικά 271 πλοία βρίσκονται στην «επικίνδυνη ζώνη», εκ των οποίων 50 είναι ελληνόκτητα. Το ΥΝΑΝΠ παρακολουθεί στενά την κατάσταση, καθώς αυτή επηρεάζει άμεσα το νομικό καθεστώς και τις υποχρεώσεις προστασίας σε περίπτωση επεισοδίου.
Η αγορά πετρελαίου έχει ήδη καταγράψει σημαντική μεταβλητότητα, με τις τιμές του Brent και του West Texas Intermediate να έχουν αυξηθεί σημαντικά. Εάν το Ιράν επιχειρήσει να μπλοκάρει τα Στενά, οι τιμές αναμένεται να εκτοξευθούν περαιτέρω. Οι ναυτιλιακές εταιρείες και οι ναυλωτές ήδη αναπροσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους, καθώς ο αυξημένος κίνδυνος στην περιοχή οδηγεί σε αύξηση των ναύλων. Για παράδειγμα, τα ναύλα για VLCC (Very Large Crude Carrier) από τον Περσικό προς την Ασία αυξήθηκαν κατά περίπου 25% μετά τις 13 Ιουνίου.
Ενώ ο τομέας των δεξαμενόπλοιων επηρεάζεται άμεσα, ο τομέας των εμπορευματοκιβωτίων φαίνεται να έχει ήδη προσαρμοστεί. Από την περίοδο των επιθέσεων των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, τα πλοία μεταφοράς κοντέινερ επέλεξαν εναλλακτικές διαδρομές γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, με αποτέλεσμα αυξημένους χρόνους παράδοσης και κόστη. Ωστόσο, ένα πλήρες κλείσιμο του Ορμούζ θα πλήξει και την τοπική αγορά εμπορευματοκιβωτίων, καθώς περίπου 20-30 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων διέρχονται καθημερινά υπό κανονικές συνθήκες.
Οι εξελίξεις αναμένεται να επηρεάσουν και την ναυτασφαλιστική αγορά. Τα πλοία που πλέουν ή θα επιχειρήσουν να πλεύσουν στις «θερμές ζώνες» θα υποστούν επιβάρυνση κατά «κινδύνων πολέμου», η οποία θα φτάνει το 60% κατά περίπτωση. Αυτή η επιβάρυνση θα μετακυλιστεί στα κόστη μεταφοράς, τα οποία τελικά θα κληθεί να πληρώσει ο τελικός καταναλωτής, είτε στην αντλία του πρατηρίου, είτε στο ράφι των προϊόντων.
Παρόλο που το σενάριο ενός πλήρους κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ παραμένει ακραίο και θεωρείται απίθανο από αρκετούς αναλυτές, καθώς θα προκαλούσε δυναμική αντίδραση από τις ΗΠΑ και τα αραβικά κράτη του Κόλπου, δεν μπορεί να αποκλειστεί εντελώς, ειδικά σε περίπτωση που το Ιράν αισθανθεί υπαρξιακή απειλή. Η διεθνής κοινότητα παραμένει σε επιφυλακή, ευελπιστώντας στην αποκλιμάκωση της έντασης και τη διατήρηση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας σε αυτή την κρίσιμη θαλάσσια οδό.
