Το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τον Ωκεανό (European Ocean Pact) αποτελεί πλέον επίσημη πολιτική πρωτοβουλία της Ε.Ε., μετά την ανακοίνωσή του από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, στις 9 Ιουνίου 2025 στη Νίκαια, κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης του ΟΗΕ για τους Ωκεανούς .
Η πρόταση που ξεκίνησε πριν από περίπου 18 μήνες ως «το Μανιφέστο για ένα Σύμφωνο για τον Ωκεανό (Manifesto for an Ocean Pact)», με κύριους συγγραφείς την Geneviève Pons‑Deladrière, τον Pascal Lamy, τον Σπύρο Κουβέλη και τον Tiago Pitta e Cunha, απέκτησε επίσημο χαρακτήρα.
Το Σύμφωνο έχει έξι βασικούς πυλώνες δράσης:
α) προστασία και αποκατάσταση της υγείας των θαλασσών,
β) ενίσχυση της βιώσιμης «γαλάζιας» οικονομίας,
γ) στήριξη παράκτιων, νησιωτικών κοινοτήτων και υπερπόντιων περιοχών,
δ) προώθηση της θαλάσσιας έρευνας και καινοτομίας,
ε) βελτίωση της θαλάσσιας ασφάλειας και άμυνας
στ) ενίσχυση της εξωτερικής διπλωματίας για θέματα ωκεάνιου περιβάλλοντος .
Στόχοι είναι η μείωση της ρύπανσης από πλαστικά κατά 50% εντός πενταετίας και η αναγέννηση του 20% των ευρωπαϊκών θαλάσσιων οικοσυστημάτων έως το 2030 .
Στην εκδήλωση που διοργάνωσε το ίδρυμα Jacques Delors (στις 9 Ιουνίου στη Νίκαια αμέσως μετά την ανακοίνωση της Von Der Leyen), συμμετείχαν σημαντικές προσωπικότητες: Geneviève Pons‑Deladrière και Catherine Chabaud (Institut Français de la Mer), ο Costas Kadis (Ευρωπαίος Επίτροπος Αλιείας), ο Christophe Clergeau (MEP, πρόεδρος της SEArica), η Isabella Lövin (MEP, Πράσινοι/Σουηδία), ο Pascal Lamy (Co‑chair BEFF), ο Σπύρος Κουβέλης (Verimpact/Μέλος της Αποστολής της ΕΕ για τον Ωκεανό) και ο Tiago Pitta e Cunha (CEO, Oceano Azul).
Ο Σπύρος Κουβέλης υπογράμμισε την ανάγκη συνεργασίας μεταξύ πολιτών, επιστημόνων, αλιέων και βιομηχανιών, ώστε να μετατραπεί η συμφωνία από πολιτική δέσμευση σε πρακτική πράξη.
Η συνολική χρηματοδότηση του συμφώνου ανέρχεται σε περίπου €1 δισεκατομμύριο, που δεσμεύτηκε από την Επιτροπή για τη στήριξη διαφόρων έργων καινοτομίας, έρευνας και προστασίας σε ολόκληρο τον κόσμο .
Ακόμη, προβλέπεται η ψήφιση του νόμου “Ocean Act” έως το 2027, σε συνδυασμό με την αναθεώρηση της Οδηγίας για τον Χωρικό Σχεδιασμό της Θάλασσας, τη συγκρότηση ενός υψηλού επιπέδου Ocean Board και τη δημιουργία ενός ψηφιακού “Ocean Pact dashboard” για τη διαρκή παρακολούθηση της προόδου.
Το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τον Ωκεανό αντιπροσωπεύει μια ολοκληρωμένη και φιλόδοξη προσπάθεια της Ευρώπης να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της με τον ωκεανό: προστασία, ανάπτυξη, τεχνολογία και κοινωνική δικαιοσύνη συγκλίνουν σε ένα κοινό πλαίσιο. Οι πρωταγωνιστές της προσπάθειας – Geneviève Pons‑Deladrière, Pascal Lamy, Spyros Kouvelis, Catherine Chabaud, Costas Kadis, Isabella Lövin, Christophe Clergeau και Tiago Pitta e Cunha – αποτελούν εγγύηση για την πορεία του σχεδίου, εφόσον η πολιτική βούληση μετατραπεί σε αίσθημα ευθύνης και συλλογική δράση.
