Η Meta υπέγραψε συμφωνία διάρκειας 20 ετών για την εξασφάλιση πυρηνικής ενέργειας, με στόχο την κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης για τεχνητή νοημοσύνη και άλλες ανάγκες της μητρικής εταιρείας του Facebook. Η επένδυση αυτή θα αυξήσει και την παραγωγική δυναμικότητα του πυρηνικού σταθμού της Constellation Energy στο Ιλινόις. Η συμφωνία αποτελεί το πιο πρόσφατο παράδειγμα μιας σειράς συνεργασιών μεταξύ της τεχνολογίας και της πυρηνικής βιομηχανίας, καθώς η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης επεκτείνεται. Οι οικονομικοί όροι της συμφωνίας δεν αποκαλύφθηκαν.
Ο πυρηνικός σταθμός Clinton της Constellation είχε προγραμματιστεί να κλείσει το 2017, ύστερα από χρόνια οικονομικών ζημιών, αλλά διασώθηκε χάρη σε νομοθεσία του Ιλινόις που εισήγαγε πρόγραμμα πιστωτικών κινήτρων μηδενικών εκπομπών, διατηρώντας τη λειτουργία του μέχρι το 2027. Η νέα συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ τον Ιούνιο του 2027, όταν λήγει το πρόγραμμα κρατικής ενίσχυσης μηδενικών εκπομπών. Με την άφιξη της Meta, η καθαρή ενεργειακή παραγωγή του σταθμού Clinton θα αυξηθεί κατά 30 μεγαβάτ, θα διατηρηθούν 1.100 θέσεις εργασίας στην τοπική κοινωνία και θα προστεθούν 13,5 εκατομμύρια δολάρια ετησίως σε φορολογικά έσοδα, σύμφωνα με τις εταιρείες.
Το εργοστάσιο παρέχει σήμερα ενέργεια ισοδύναμη με τις ανάγκες περίπου 800.000 αμερικανικών νοικοκυριών. Η Urvi Parekh, επικεφαλής του τομέα παγκόσμιας ενέργειας της Meta, δήλωσε πως η εξασφάλιση καθαρής, αξιόπιστης ενέργειας είναι απαραίτητη για τη συνέχιση των φιλοδοξιών της εταιρείας στην τεχνητή νοημοσύνη. Το κύμα συμφωνιών μεταξύ τεχνολογικών κολοσσών και της πυρηνικής βιομηχανίας εντείνεται. Τον Σεπτέμβριο, η Constellation, ιδιοκτήτρια του κλειστού σταθμού Three Mile Island, δήλωσε πως σχεδιάζει να επανεκκινήσει τον αντιδραστήρα για να μπορεί η Microsoft να καλύψει τις ανάγκες των data centers της. Το Three Mile Island, στις όχθες του ποταμού Susquehanna στην Πενσυλβάνια, ήταν ο τόπος του χειρότερου πυρηνικού ατυχήματος στην αμερικανική εμπορική ιστορία, το 1979.
Το περασμένο φθινόπωρο, η Amazon ανακοίνωσε επενδύσεις σε μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMRs), μόλις δύο ημέρες μετά από παρόμοια ανακοίνωση της Google. Επιπλέον, η Google ανακοίνωσε τον περασμένο μήνα ότι επενδύει σε τρία προηγμένα πυρηνικά έργα με την Elementl Power. Οι αμερικανικές πολιτείες προσαρμόζουν τη στρατηγική τους για να ανταποκριθούν στις ανάγκες ενέργειας της τεχνολογικής βιομηχανίας, καθώς οι νομοθέτες εξετάζουν την επέκταση των επιδοτήσεων και τη μείωση των ρυθμιστικών εμποδίων. Το περασμένο έτος, 25 πολιτείες ψήφισαν νομοθεσία για την υποστήριξη της προηγμένης πυρηνικής ενέργειας, ενώ φέτος έχουν ήδη κατατεθεί πάνω από 200 νομοσχέδια υπέρ της πυρηνικής ενέργειας, σύμφωνα με το Nuclear Energy Institute.
Οι σχεδιασμοί για προηγμένους αντιδραστήρες από ανταγωνιστικές εταιρείες αυξάνονται και κατακλύζουν το ρυθμιστικό σύστημα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, καθώς η βιομηχανία παρουσιάζει την πυρηνική ενέργεια ως αξιόπιστη και φιλική προς το περιβάλλον λύση για την κάλυψη των ηλεκτρικών αναγκών που προκύπτουν από την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και των data centers. Παρόλα αυτά, θεωρείται απίθανο οι ΗΠΑ να τετραπλασιάσουν την πυρηνική παραγωγή τους μέσα στην επόμενη εικοσιπενταετία, όπως στοχεύει ο Λευκός Οίκος. Η χώρα δεν διαθέτει σήμερα κανέναν εμπορικό αντιδραστήρα νέας γενιάς και μόνο δύο μεγάλοι νέοι αντιδραστήρες έχουν κατασκευαστεί από το μηδέν τα τελευταία πενήντα χρόνια. Οι δύο αυτοί αντιδραστήρες, που βρίσκονται στη Τζόρτζια, ολοκληρώθηκαν με πολύχρονες καθυστερήσεις και υπέρβαση του προϋπολογισμού άνω των 17 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Παράλληλα, οι Amazon, Google και Microsoft επενδύουν και σε τεχνολογίες ηλιακής και αιολικής ενέργειας, που παράγουν ηλεκτρισμό χωρίς εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Η μετοχή της Constellation Energy Corp., με έδρα τη Βαλτιμόρη, παρέμεινε αμετάβλητη την Τρίτη.
Γιατί η Ευρώπη στρέφεται ξανά στην πυρηνική ενέργεια
Την ίδια στιγμή, το ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την πυρηνική ενέργεια φαίνεται να αναζωπυρώνεται, καθώς όλο και περισσότερες χώρες εξετάζουν το ενδεχόμενο ένταξής της στο ενεργειακό τους μείγμα, προκειμένου να ενισχύσουν την ενεργειακή τους ανεξαρτησία. Πρόσφατα, η Δανία ανακοίνωσε την πρόθεσή της να επανεξετάσει το πολυετές απαγορευτικό πλαίσιο στην πυρηνική ενέργεια, η Ισπανία άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να μην προχωρήσει τελικά στο πλήρες κλείσιμο των πυρηνικών της σταθμών, ενώ και η Γερμανία εγκαταλείπει πλέον την πάγια αντίθεσή της, ευθυγραμμιζόμενη με τη Γαλλία ως προς την ανάγκη αντιμετώπισης της πυρηνικής ενέργειας ως ισότιμης με τις ανανεώσιμες στις σχετικές ευρωπαϊκές ρυθμίσεις.
Σε αρκετές χώρες, τα κρυφά κόστη ισορροπίας και μεταφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικά και φωτοβολταϊκά αυξάνονται όσο αυξάνεται η διείσδυσή τους στο δίκτυο, ενώ η τεχνολογική ωρίμανση των νέων πυρηνικών τεχνολογιών, όπως οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMRs), θεωρείται εν δυνάμει συμπληρωματική λύση και όχι υποκατάστατο των ΑΠΕ. Η Δανία δηλώνει χαρακτηριστικά ότι το βασικό βάρος της μετάβασης παραμένει σε ήλιο και άνεμο, αλλά ξεκινά σοβαρή ανάλυση του κατά πόσο οι νέες πυρηνικές τεχνολογίες μπορούν να παίξουν υποστηρικτικό ρόλο τα επόμενα χρόνια.
Παρά την ανανεωμένη πολιτική συζήτηση, η πυρηνική ενέργεια παραμένει βαθιά διχαστικό ζήτημα εντός της Ευρώπης, με έντονες διαφωνίες ως προς το κόστος, τη διαχείριση των αποβλήτων και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα νέων έργων. Η πρόοδος στις ΑΠΕ εξακολουθεί να είναι ταχύτερη, ωστόσο η αύξηση κατά 3,1% της πυρηνικής παραγωγής στην ΕΕ το 2023 δείχνει ότι η συζήτηση για το ρόλο της πυρηνικής ενέργειας στην ενεργειακή μετάβαση μόλις ξεκινά.
Η Ελλάδα μπροστά στο δίλημμα της πυρηνικής ενέργειας
Η θέση της Ελλάδας απέναντι στην πυρηνική ενέργεια βρίσκεται σε ένα κομβικό σημείο, με το θέμα να επανέρχεται σταδιακά στη δημόσια συζήτηση αλλά να παραμένει σύνθετο και πολυπαραγοντικό. Όπως επισημάνθηκε στο πρόσφατο 10ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, αν και η χώρα ξεκίνησε με ενδιαφέρον για την τεχνολογία, ουδέποτε προχώρησε στην αξιοποίησή της σε μεγάλη κλίμακα. Υπάρχει επιστημονική παραδοχή ότι τα εγχώρια αποθέματα θα μπορούσαν να καλύψουν ενεργειακές ανάγκες για μακρό χρονικό διάστημα, ωστόσο η εφαρμογή της πυρηνικής ενέργειας έχει μείνει πίσω λόγω ελλείψεων σε υποδομές, ανθρώπινο δυναμικό και σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο, αλλά και λόγω αμφιθυμίας της κοινής γνώμης.
Σύμφωνα με τον Ariel Levite, η πυρηνική τεχνολογία φέρει το βάρος της ιστορικής της σύνδεσης με τα πυρηνικά όπλα και απαιτεί ισχυρή κρατική εποπτεία για να αποτραπούν σοβαρά ατυχήματα. Ο ίδιος τόνισε πως σήμερα διανοίγονται νέες δυνατότητες πέρα από τα κλασικά εργοστάσια, όπως η εφαρμογή της τεχνολογίας στη ναυτιλία, στην αφαλάτωση ή στην τροφοδοσία ενεργοβόρων data centers, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει συνεργασία με χώρες της περιοχής και εκσυγχρονισμένο πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας.
Ο Χρήστος Χουσιάδας, Πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων προσκρούει σήμερα κυρίως σε ρυθμιστικές και αδειοδοτικές δυσκολίες. Παράλληλα, παρατηρείται ένα παράδοξο: ενώ η τεχνολογία θεωρείται καινοτόμα και υπόσχεται ασφάλεια και ευελιξία, η ελληνική πλευρά εμφανίζεται ανέτοιμη να χαλαρώσει το θεσμικό πλαίσιο και να προχωρήσει πρακτικά στην ενσωμάτωση πυρηνικής ενέργειας, τη στιγμή που σε τομείς όπως η ναυτιλία η διεθνής δυναμική αυξάνεται ραγδαία.
Ο Γιώργος Νούνεσης, Διευθυντής του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», σημείωσε ότι η Ελλάδα βρέθηκε ιστορικά κοντά στην τεχνολογική πρωτοπορία, αλλά η τελική πολιτική απόφαση για υιοθέτηση της πυρηνικής ενέργειας δεν ελήφθη ποτέ. Σήμερα, εκφράζει αμφιβολίες για το αν η χώρα είναι πραγματικά έτοιμη να κάνει αυτό το βήμα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη πειθούς της κοινής γνώμης, αλλά και ρεαλιστικής εκτίμησης του κόστους και του χρόνου υλοποίησης.
