Της Αλίς Κοροβέση,
Επικεφαλής Ομάδας Συντονισμού Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα στην Ελλάδα,
Διευθύνουσα Σύμβουλος ΙΝΖΕΒ
Καθώς η κλιματική κρίση επιταχύνεται, οι παγκόσμιες πολιτικές και οι διεθνείς συμφωνίες κυριαρχούν συχνά στη δημόσια συζήτηση. Ωστόσο, είναι πλέον προφανές ότι η τοπική κλιματική δράση δεν αποτελεί απλώς υποστηρικτική προσπάθεια, αλλά βασική προϋπόθεση για ουσιαστική πρόοδο. Πλέον, οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης και οι κοινότητες διαθέτουν αρκετά εργαλεία και σημαντική γνώση για να μετατρέψουν τους παγκόσμιους στόχους σε ρεαλιστικές στρατηγικές, προσαρμοσμένες στις ιδιαίτερες περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες κάθε περιοχής.
Η κλιματική αλλαγή εκδηλώνεται με τοπικά χαρακτηριστικά—από καύσωνες έως πλημμύρες. Αυτή η γεωγραφική και κλιματική ποικιλομορφία καθιστά τις τοπικές αρχές καταλληλότερες για την αξιολόγηση κινδύνων, την υλοποίηση λύσεων και την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών σε στρατηγικές προσαρμογής και μετριασμού.
Έρευνες επιβεβαιώνουν πως οι τοπικές πολιτικές για το κλίμα συνεισφέρουν ουσιαστικά τόσο στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου όσο και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κοινοτήτων. Παρεμβάσεις όπως οι πράσινες υποδομές, η αναβάθμιση των δημόσιων μεταφορών και η ενεργειακή απόδοση στα κτίρια αποδεικνύονται όχι μόνο εφαρμόσιμες, αλλά και ιδιαίτερα αποτελεσματικές. Για παράδειγμα, τα τοπικά σχέδια δράσης οδηγούν σε μετρήσιμες μειώσεις εκπομπών. Έρευνα σε περισσότερους από 600 ευρωπαϊκούς δήμους έδειξε ότι εκείνοι που υιοθέτησαν τοπικά κλιματικά σχέδια κατέγραψαν ουσιαστική μείωση στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (Castán Broto & Westman, 2020).
Παρά τις δυνατότητές τους, οι τοπικές δράσεις για το κλίμα συχνά προσκρούουν σε εμπόδια όπως η έλλειψη χρηματοδότησης. Οι τοπικές αρχές καλούνται να διαχειριστούν πολύπλοκες διοικητικές δικαιοδοσίες και να αντιμετωπίσουν πολιτικές πιέσεις από ανώτερα επίπεδα διακυβέρνησης.
Ωστόσο, οι στρατηγικές συνεργασίες μεταξύ πόλεων, ιδιωτικού τομέα και κοινωνίας των πολιτών μπορούν να αντισταθμίσουν αυτά τα εμπόδια.
Για να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό της τοπικής κλιματικής δράσης, είναι απαραίτητα τα εξής:
Οριζόντια ενσωμάτωση πολιτικών – Οι κλιματικές στρατηγικές πρέπει να ενσωματωθούν σε τομείς όπως η αστική ανάπτυξη, οι μεταφορές και η στέγαση.
Ανάπτυξη διοικητικής ικανότητας – Απαιτείται επένδυση σε εκπαίδευση, τεχνολογικά εργαλεία και τεχνική υποστήριξη.
Πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία – Οι τοπικές αρχές πρέπει να έχουν απρόσκοπτη πρόσβαση σε πράσινα ομόλογα, κεφάλαια και επιδοτήσεις.
Νομική αυτονομία και υποστήριξη – Είναι κρίσιμο να αποκτήσουν τις απαραίτητες εξουσίες για την εφαρμογή ρυθμιστικών μέτρων προσαρμοσμένων στις τοπικές ανάγκες.
Η τοπική κινητοποίηση δεν είναι απλώς συμπληρωματική—είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Εκεί όπου οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής γίνονται άμεσα αντιληπτές, μπορούν να αναπτυχθούν και οι πιο αποτελεσματικές λύσεις. Ενισχύοντας τη δράση σε τοπικό επίπεδο, ανοίγουμε τον δρόμο για πιο ανθεκτικές, πράσινες και δίκαιες κοινωνίες.
Βιβλιογραφία
Castán Broto, V., & Westman, L. (2020). Contested carbon urban political geographies of climate change experiments.
Eνημερωτικό Σημείωμα: Το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Κλίμα αποτελεί μία πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Συντονιστής του Συμφώνου στην Ελλάδα είναι ο οργανισμός ΙΝΖΕΒ. Για όποια πληροφορία σχετικά με το Σύμφωνο ή για κλιματικές δράσεις που θα σας ενδιέφερε να διοργανώσετε, μπορείτε να επικοινωνείτε με την Ομάδα Συντονισμού στο inzeb@inzeb.org ή στο τηλέφωνο 210 6394608.
