Η περίοδος των δασικών πυρκαγιών του 2023 κατατάσσεται μεταξύ των χειρότερων στην ΕΕ τα τελευταία 20 χρόνια, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Οι πυρκαγιές κατέστρεψαν εκτεταμένες περιοχές, απειλώντας οικοσυστήματα και ζωές. Καθώς οι κίνδυνοι πυρκαγιάς αυξάνονται, η Ευρώπη πρέπει να προλάβει και να προετοιμαστεί για εντονότερες περιόδους πυρκαγιών.
Η τελευταία έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) για τις Δασικές Πυρκαγιές στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική το 2023 δείχνει ότι το περασμένο έτος ήταν ένα από τα πέντε χειρότερα χρόνια για τις δασικές πυρκαγιές στην EMEA από το 2000. Οι πυρκαγιές επηρέασαν πάνω από 500.000 εκτάρια φυσικών εκτάσεων, περίπου το μισό μέγεθος του νησιού της Κύπρου.
Τα τελευταία χρόνια, οι καταστροφικές πυρκαγιές ήταν συχνές στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στις γειτονικές χώρες. Το 2023 δεν αποτελούσε εξαίρεση: η περιοχή αντιμετώπισε πυρκαγιές που ήταν αδύνατο να τεθούν υπό έλεγχο με τα παραδοσιακά μέσα πυρόσβεσης – τις λεγόμενες “μεγαπυρκαγιές” – συμπεριλαμβανομένης μιας πυρκαγιάς κοντά στην πόλη της Αλεξανδρούπολης στην ελληνική περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Αυτή ήταν η μεγαλύτερη μεμονωμένη πυρκαγιά που καταγράφηκε στην ΕΕ από τότε που το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS) άρχισε να τις παρακολουθεί το 2000.
Αυτό το έτος ήταν επίσης κρίσιμο όσον αφορά τις ζημιές σε ανθρώπινες ζωές και περιουσία: τουλάχιστον 41 θάνατοι αναφέρθηκαν λόγω πυρκαγιών.
Η κλιματική αλλαγή ήταν ένας βασικός παράγοντας για την αυξημένη σοβαρότητα των πυρκαγιών τα τελευταία χρόνια Οι πρωτοφανείς πυρκαγιές που έπληξαν την Ευρώπη τα τελευταία τέσσερα χρόνια δείχνουν τις αναμφισβήτητες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα καθεστώτα πυρκαγιών. Η κλιματική αλλαγή όχι μόνο αυξάνει το μέγεθος των περιοχών που επηρεάζονται από τις πυρκαγιές, αλλά καθιστά επίσης τις μεμονωμένες πυρκαγιές πιο έντονες, παρατείνει την περίοδο των πυρκαγιών πέρα από την παραδοσιακή καλοκαιρινή περίοδο και προκαλεί πυρκαγιές σε περιοχές που συνήθως δεν επηρεάζονταν από αυτές.
Η υψηλή συχνότητα και ένταση των πυρκαγιών κατά τη διάρκεια παρατεταμένων περιόδων πυρκαγιάς αποτελεί νέα πρόκληση για τις πυροσβεστικές υπηρεσίες σε όλη την Ευρώπη και παγκοσμίως, καθώς η αεροπυρόσβεση γίνεται πιο δύσκολη και οι επιχειρήσεις εδάφους δυσκολότερες ή ακόμα και αδύνατες.
Μέχρι στιγμής, η περίοδος των πυρκαγιών του 2024 ήταν λιγότερο σοβαρή στην ΕΕ Καθώς το καλοκαίρι τελείωσε, μπορούμε επίσης να κάνουμε μια προκαταρκτική αξιολόγηση της περιόδου των πυρκαγιών του 2024 στην ΕΕ. Μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου, η καμένη έκταση από πυρκαγιές στην ΕΕ ήταν κάτω από τον μέσο όρο των τελευταίων δύο δεκαετιών. Αυτό οφείλεται κυρίως στις διακεκομμένες βροχοπτώσεις που επηρέασαν μεγάλο μέρος της επικράτειας της ΕΕ καθ’ όλη τη διάρκεια της άνοιξης και του καλοκαιριού.
Τον Σεπτέμβριο, πολλαπλές πυρκαγιές ξέσπασαν ταυτόχρονα στην Πορτογαλία. Αυτό έφερε τη ζημιά από τις πυρκαγιές του 2024 πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ των τελευταίων δεκαετιών. Ανεξάρτητα από αυτό, το 2024 μπορεί να θεωρηθεί μια λιγότερο σοβαρή περίοδος πυρκαγιών, καθώς σηματοδοτεί μια κάμψη στις ζημιές μετά από τρία συνεχόμενα χρόνια καταστροφικών πυρκαγιών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ βελτιώνουν τις δυνατότητές τους πρόληψης, προετοιμασίας και πυρόσβεσης, γεγονός που μπορεί να συνέβαλε στον περιορισμό των ζημιών σε όλη την ΕΕ φέτος.
Αντιμετώπιση της ρίζας των πυρκαγιών και ευαισθητοποίηση για την κλιματική αλλαγή Για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών στην Ευρώπη και παγκοσμίως, είναι απαραίτητο να ελαχιστοποιηθεί ο αριθμός των πυρκαγιών και να διαχειριστεί το τοπίο σε ευάλωτες περιοχές για την πρόληψη της συσσώρευσης τύπων καυσίμων υψηλού κινδύνου και της χωρικής τους συνέχειας.
Περίπου το 96% των πυρκαγιών στην ΕΕ προκαλείται από ανθρώπινες ενέργειες, πράγμα που σημαίνει ότι οι εκστρατείες εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης αποτελούν ουσιαίο μέρος της λύσης. Καθώς η κλιματική κρίση επιδεινώνεται, είναι κρίσιμο ο πληθυσμός της Ευρώπης να προετοιμαστεί για πιο συχνές και έντονες πυρκαγιές. Τα μέτρα πρόληψης πρέπει να στοχεύουν σε όλους τους τομείς του πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών κοινοτήτων που βρίσκονται σε άμεση επαφή με φυσικές περιοχές, καθώς και του ιδιαίτερα ευάλωτου πληθυσμού που ζει στη “σύνθεση άγριας γης και αστικής περιοχής”.
