Στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Διαχείρισης Αναλωθέντων Καυσίμων και Ραδιενεργών Αποβλήτων εξετάζονται οι κατάλληλες λύσεις για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων που έχουν προκύψει από προηγούμενες δραστηριότητες στη χώρα, καθώς και εκείνων που αναμένεται να προκύψουν στο μέλλον.
Κεντρικό μέρος αυτού του σχεδιασμού αφορά τα απόβλητα που βρίσκονται ήδη στις εγκαταστάσεις του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», κυρίως ως αποτέλεσμα παλαιότερων ερευνητικών δραστηριοτήτων και της λειτουργίας του ερευνητικού αντιδραστήρα, καθώς και εκείνα που θα προκύψουν από τη μελλοντική αποξήλωση του ερευνητικού αντιδραστήρα. Επισημαίνεται ότι:
- Δεν πρόκειται για απόβλητα υψηλού επιπέδου ενεργότητας. Φροντίσαμε να μην υπάρχουν πλέον τέτοια απόβλητα στη χώρα: τα αναλωθέντα πυρηνικά καύσιμα του ερευνητικού αντιδραστήρα του «Δημόκριτου» επιστράφηκαν οριστικά στις Ηνωμένες Πολιτείες το 2019 και ενώ τα μη αναλωθέντα επιστράφηκαν στον Καναδά το 2023.
- Ο υπό εξέταση σχεδιασμός αφορά αποκλειστικά τα απόβλητα που ήδη βρίσκονται στον «Δημόκριτο» και όσα θα προκύψουν από την αποξήλωση του αντιδραστήρα. Δεν προβλέπεται μεταφορά αποβλήτων από άλλες περιοχές της χώρας. Για τα ραδιενεργά απόβλητα και υλικά που βρίσκονται σε άλλες εγκαταστάσεις προβλέπονται διακριτές δράσεις διαχείρισης.
- Έχουν ήδη ξεκινήσει εργασίες για τον χαρακτηρισμό και την επανασυσκευασία των παλαιών ραδιενεργών αποβλήτων σε νέους περιέκτες, καθώς και για την αναβάθμιση της υφιστάμενης εγκατάστασης φύλαξής τους. Οι εργασίες αυτές αποσκοπούν στη βελτίωση της ασφάλειας της σημερινής φύλαξης στην εγκατάσταση αποθήκευσης. Οι διαγωνισμοί που δημοσιεύθηκαν στις 14 Οκτωβρίου 2026 αφορούν υπηρεσίες και εξοπλισμό για τη διαχείριση των υφιστάμενων αποβλήτων και ραδιενεργών υλικών. Δεν αφορούν την κατασκευή εγκατάστασης τελικής διάθεσης.
Καμία απόφαση κατασκευής χωρίς προηγούμενη εξονυχιστική αξιολόγηση της ασφάλειας
Η εξέταση της δυνατότητας δημιουργίας εγκατάστασης διάθεσης στον χώρο του «Δημόκριτου» δεν συνιστά οριστική απόφαση χωροθέτησης ή κατασκευής.
Η καταλληλότητα της συγκεκριμένης τοποθεσίας αποτελεί αντικείμενο περαιτέρω επιστημονικής και τεχνικής διερεύνησης που περιγράφεται αναλυτικά. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η πραγματοποίηση επιτόπιων γεωτρήσεων και υδρογεωλογικών μελετών καθώς και πλήρης οριστική αξιολόγηση της μακροχρόνιας ραδιολογικής ασφάλειας.
Η ενδεχόμενη υλοποίηση μιας τέτοιας εγκατάστασης προϋποθέτει την ολοκλήρωση των απαιτούμενων τεχνικών και περιβαλλοντικών μελετών, την αξιολόγηση των πιθανών επιπτώσεων και την τήρηση όλων των προβλεπόμενων διαδικασιών αδειοδότησης και ελέγχου. Ιδιαίτερη σημασία θα έχει η τεκμηρίωση της προστασίας των υπόγειων υδάτων, του πληθυσμού και του περιβάλλοντος σε μεγάλο βάθος χρόνου.
Εφόσον από τις αξιολογήσεις αυτές δεν τεκμηριωθεί η καταλληλότητα της συγκεκριμένης τοποθεσίας, το Εθνικό Πρόγραμμα προβλέπει την αναζήτηση εναλλακτικής θέσης και τη διενέργεια νέας στρατηγικής περιβαλλοντικής εκτίμησης.
Διακριτοί ρόλοι, διαφάνεια και ενημέρωση των πολιτών
Το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και η ΕΕΑΕ έχουν διακριτούς θεσμικούς ρόλους και αρμοδιότητες στη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων.
Το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», ως κάτοχος των συγκεκριμένων αποβλήτων, είναι υπεύθυνο για την ασφαλή φύλαξη και διαχείρισή τους, καθώς και για την εκπόνηση των απαιτούμενων τεχνικών μελετών.
Η ΕΕΑΕ, ως ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή για την ακτινοπροστασία και τη ραδιολογική και πυρηνική ασφάλεια, έχει την αρμοδιότητα αξιολόγησης της τεκμηρίωσης ασφάλειας και άσκησης του προβλεπόμενου κανονιστικού ελέγχου. Η αξιολόγηση των σχετικών μελετών προβλέπεται να πραγματοποιηθεί και με τη συνδρομή εξωτερικών εμπειρογνωμόνων.
Η ενημέρωση και η συμμετοχή των πολιτών και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελούν ουσιώδη στοιχεία της διαδικασίας. Πέραν της δημόσιας διαβούλευσης σε στρατηγικό επίπεδο που βρίσκεται σε εξέλιξη, προβλέπονται περαιτέρω διαδικασίες ενημέρωσης και διαβούλευσης. Αυτές θα πραγματοποιηθούν κατά την εξέλιξη των σχετικών μελετών και των διαδικασιών αδειοδότησης, επί συγκεκριμένου σχεδίου κατασκευής, όταν αυτό υπάρξει.
Στα 43 χρόνια λειτουργίας του αντιδραστήρα (1961-2004) και τα 65 χρόνια λειτουργίας του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», διασφαλίσαμε τη ραδιολογική προστασία του περιβάλλοντος των εργαζομένων μας και της χώρας. Ωστόσο, οι προβληματισμοί που διατυπώνονται σχετικά με την ασφάλεια και τις ενδεχόμενες περιβαλλοντικές επιπτώσεις είναι κατανοητοί. Πιστεύοντας ακράδαντα ότι η ενημέρωση των πολιτών είναι βασική για την αποφυγή παραπληροφόρησης και βοηθάει στην υπεύθυνη διαμόρφωση γνώμης, κάνουμε λοιπόν, όπως κάναμε και πάντα στο παρελθόν, ό,τι απαιτείται για να εξηγήσουμε και να ενημερώσουμε αξιόπιστα, με επιστημονικά τεκμηριωμένες απαντήσεις και ουσιαστικό διάλογο.
Κοινός στόχος του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και της ΕΕΑΕ, στο πλαίσιο των διακριτών αρμοδιοτήτων τους, είναι η υπεύθυνη και ασφαλής διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων, με γνώμονα την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος, για τη σημερινή και τις επόμενες γενιές.
