Για δεκαετίες, η κλιματική πολιτική στις ευρωπαϊκές πόλεις θύμιζε μονόλογο, τα δημαρχεία εξέδιδαν οδηγίες και οι επιχειρήσεις προσπαθούσαν να συμμορφωθούν (ή να τις αποφύγουν). Σήμερα, καθώς πλησιάζουμε στο ορόσημο του 2030, ο μονόλογος δίνει τη θέση του σε μια αναγκαία, αν και δύσκολη, συνεργασία.
Το πρόσφατο ρεπορτάζ του NetZeroCities αναδεικνύει μια σκληρή αλήθεια: οι δήμοι, από μόνοι τους, είναι ανίσχυροι να σταματήσουν την κλιματική αλλαγή. Με τον άμεσο έλεγχο των εκπομπών CO2 να περιορίζεται συχνά σε μονοψήφια ή χαμηλά διψήφια ποσοστά (όπως το 11% στην Μπρατισλάβα), το κλειδί για την επιβίωση των πόλεων βρίσκεται στα χέρια των επενδυτών, των κατασκευαστών και των παρόχων ενέργειας.
Το «Μοντέλο του Όσλο» και η Δύναμη της Αγοράς
Η έρευνα δείχνει ότι οι πόλεις που πρωτοπορούν δεν είναι εκείνες με τις περισσότερες επιδοτήσεις, αλλά εκείνες που χρησιμοποιούν τη δύναμη της αγοράς. Στο Όσλο, το πρόγραμμα PURE απέδειξε ότι αν ο δήμος θέσει αυστηρούς όρους στις δημόσιες συμβάσεις απαιτώντας για παράδειγμα μηδενικές εκπομπές στα εργοτάξια, η βιομηχανία θα απαντήσει με καινοτομία.
Σήμερα, οι ηλεκτρικοί γερανοί και οι εκσκαφείς δεν είναι πλέον πειραματικά πρωτότυπα στη Νορβηγία, αλλά η νέα κανονικότητα, με το κόστος τους να ανταγωνίζεται πλέον τα ρυπογόνα μηχανήματα ντίζελ.
Espoo: Η Πόλη ως «Επενδυτική Ευκαιρία»
Στο Espoo της Φινλανδίας, η στρατηγική άλλαξε ριζικά. Αντί ο δήμος να παρακαλά για επενδύσεις, δημιούργησε ένα «επενδυτικό πλαίσιο κλίματος». Αντιμετωπίζει τη μετάβαση ως μια αλυσίδα αξίας: από τις άδειες χρήσης γης μέχρι τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Αυτό προσφέρει στις επιχειρήσεις κάτι που λατρεύουν: προβλεψιμότητα και μειωμένο ρίσκο.
Η Έρευνα πίσω από τους Αριθμούς
Η δική μας έρευνα στα τρέχοντα οικονομικά δεδομένα της Ε.Ε. αποκαλύπτει το μέγεθος της πρόκλησης. Για να φτάσουν οι 112 «Αποστολές Πόλεων» (Mission Cities) στο Net Zero, απαιτούνται εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ.
Αυτή η δυσαναλογία εξηγεί γιατί πόλεις όπως το Βίλνιους υιοθετούν τακτικές… ΜΚΟ, κάνοντας “fundraising” από μεγάλες εταιρείες για να χρηματοδοτήσουν κλιματικά έργα στις γειτονιές.
Η Νέα Γλώσσα της Διακυβέρνησης
Το συμπέρασμα είναι σαφές: Η κλιματική ουδετερότητα δεν είναι πλέον ένα “πράσινο project”, αλλά ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης.
-
Συν-σχεδιασμός: Οι επιχειρήσεις κάθονται στο τραπέζι πριν ληφθούν οι αποφάσεις, όχι μετά.
-
Κλιματικά Συμβόλαια: Οι δεσμεύσεις γίνονται γραπτές και δημόσιες, δημιουργώντας πίεση για λογοδοσία.
-
Τοπική Δράση: Η αλλαγή συμβαίνει «δρόμο-δρόμο», όπως σημειώνει η Climate-KIC, μέσα από τις καθημερινές αποφάσεις των πολιτών και των τοπικών εμπόρων.
Η εποχή που οι πόλεις λειτουργούσαν σε στεγανά τελείωσε. Το Net Zero θα επιτευχθεί μόνο αν ο ιδιωτικός τομέας σταματήσει να βλέπει την πράσινη μετάβαση ως κόστος και αρχίσει να τη βλέπει ως τη μοναδική βιώσιμη επιχειρηματική στρατηγική για τον 21ο αιώνα.
