Οι ανησυχίες για τη ρύπανση από τις PFAS (υπερφθοριωμένες και πολυφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες) έχουν αυξηθεί σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, αλλά τα ολοκληρωμένα δεδομένα παρακολούθησης είναι συχνά περιορισμένα. Όπως αναφέρει η αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος (EEA) που δημοσιεύθηκε σήμερα, τα περισσότερα παρακολουθούμενα ποτάμια, τα μεταβατικά και παράκτια ύδατα και ένα μεγάλο μέρος των λιμνών στην Ευρώπη μολύνονται με τουλάχιστον μία από τις πολλές εξαιρετικά επίμονες χημικές ενώσεις που θεωρούνται επιβλαβείς για τον άνθρωπο και τη φύση.
Η ενημέρωση της EEA “Ρύπανση από PFAS στα ευρωπαϊκά ύδατα” παρέχει μια πρώτη επισκόπηση του προβλήματος με τους λεγόμενους “αιώνιους χημικούς” σε ποτάμια, λίμνες, μεταβατικά και παράκτια ύδατα στην Ευρώπη. Η ρύπανση από PFAS στο νερό μπορεί να βλάψει την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον.
Η PFOS είναι μία από τις περίπου 10.000 ενώσεις στην μεγάλη ομάδα των PFAS, γνωστές και ως “αιώνιοι χημικοί” λόγω της εξαιρετικής τους επιμονής στο περιβάλλον. Με βάση τα δεδομένα του 2022 από περίπου 1.300 σημεία παρακολούθησης στην Ευρώπη, το 59% των σημείων σε ποτάμια, το 35% των σημείων σε λίμνες και το 73% των σημείων σε μεταβατικά και παράκτια ύδατα υπερέβαιναν το πρότυπο ποιότητας περιβάλλοντος για την PFOS.
Η ενημέρωση της EEA σημειώνει ότι εξακολουθεί να είναι δύσκολο να εξαχθούν συμπεράσματα για το μέγεθος του προβλήματος σε ολόκληρη την Ευρώπη, λόγω των αβεβαιοτήτων και των κενών στα αναφερόμενα δεδομένα. Ωστόσο, τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν μια πρόκληση στην επίτευξη των στόχων του μηδενικού ρύπου για ένα περιβάλλον χωρίς τοξίνες και στην επίτευξη καλής χημικής κατάστασης σύμφωνα με την Οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα.
Για να κατανοήσουμε καλύτερα το μέγεθος του προβλήματος ρύπανσης από PFAS στην Ευρώπη, απαιτούνται πιο ευαίσθητες αναλυτικές μέθοδοι και επέκταση του φάσματος των ουσιών και της γεωγραφικής κάλυψης, όπως αναφέρει η ενημέρωση της EEA.
Τα νέα στοιχεία που παρουσιάζονται στην ενημέρωση της EEA υποστηρίζουν την τρέχουσα πρόταση τροποποίησης της Οδηγίας-πλαίσιο για τα ύδατα για την επέκταση του καταλόγου των προτεραιοτήτων ουσιών (π.χ. με την προσθήκη περισσότερων PFAS) και την ανάγκη επανεξέτασης των ορίων PFAS που καθορίζονται στην Οδηγία για το πόσιμο νερό. Τα στοιχεία υποστηρίζουν επίσης την Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ανθεκτικότητας των Υδάτων, η οποία αναμένεται ως προτεραιότητα της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ο τρέχων στόχος πολιτικής της ΕΕ στο πλαίσιο της Οδηγίας-πλαίσιο για τα ύδατα είναι η επίτευξη καλής χημικής κατάστασης για τα υδάτινα σώματα της Ευρώπης έως το 2027. Σύμφωνα με την πρόσφατη αξιολόγηση της EEA “Η κατάσταση των υδάτων στην Ευρώπη”, μόνο το 29% των ευρωπαϊκών υδάτων πέτυχε καλή χημική κατάσταση κατά την περίοδο 2015-2021. Το όραμα μηδενικού ρύπου της ΕΕ για το 2050 είναι η μείωση της ρύπανσης του αέρα, του νερού και του εδάφους σε επίπεδα που δεν θεωρούνται πλέον επιβλαβή για την υγεία και τα φυσικά οικοσυστήματα.
