Μέσα από μία σπουδαία πρωτοβουλία και σύμπραξη η ΕΛΙΞ-Προγράμματα Εθελοντικής Εργασίας, με το Οικομουσείο Ζαγορίου και μαζί με τους εθελοντές και εθελόντριες του Προγράμματος “Αειθαλεία – Ολιστικό Πρόγραμμα για τον Εθελοντισμό ατόμων Μεγαλύτερης Ηλικίας”, ολοκλήρωσαν την κατασκευή μίας βλάχικης καλύβας για μετακινούμενους κτηνοτρόφους, στην περιοχή των Δρυμάδων στο Δήμο Πωγωνίου του Νομού Ιωαννίνων.
Η κατασκευή της βλάχικης καλύβας έλαβε χώρα στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2023, ενώ το δεκαήμερο εργαστήριο εμπλουτίστηκε με διαλέξεις από ειδικούς επιστήμονες και θεωρητικούς. Ανάμεσα στα πολύ ενδιαφέροντα αντικείμενα που συζητήθηκαν ήταν η σύνδεση της μετακινούμενης κτηνοτροφίας με την προστασία της βιοποικιλότητας, καθώς και η ανθρωπολογική και λαογραφική προσέγγιση των μετακινούμενων κτηνοτρόφων στη χώρα μας.
Όλα αυτά τα χρόνια, οι μετακινούμενοι κτηνοτρόφοι επιλέγουν τον απλούστερο τρόπο ζωής με απόρριψη κάθε περιττού στοιχείου, αντλώντας την έμπνευση και την τεχνική για τις κατασκευές των καλυβών τους από την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής. Η τυπική κατασκευή μίας βλάχικης καλύβας αποτελείται από έναν κεντρικό πάσσαλο, ενώ η επένδυση της συνήθως γίνεται με χοντρά και λεπτά κλαριά, σύρμα και δερμάτινα λουριά. Η τελική κατασκευή χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη σταθερότητα, με αντίστοιχα στέρεη επένδυση, ενώ επίσης το εξωτερικό της καλύβας στην τελική του μορφή χρησιμεύει και για σκαρφάλωμα μέχρι την κορυφή. Τέλος, αφήνεται ένα κενό στο μπροστινό μέρος, που χρησιμοποιείται ως είσοδος-έξοδος.
Η κατασκευή της βλάχικης καλύβας συνδυάζει παραδοσιακή αρχιτεκτονική με την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου, καταδεικνύοντας το ότι μπορούν να βρεθούν επίκαιρες λύσεις και στη σύγχρονη εποχή, οι οποίες βασίζονται σε παλαιότερα μοντέλα διαβίωσης. Η κατασκευή δανείζεται τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό από τη βλάχικη παράδοση, ενώ η τοποθεσία της αποτελεί αντίδοτο στην έντονη ζωή των αστικών κέντρων, επαναπροσδιορίζοντας τη σχέση του σύγχρονου ανθρώπου με τη φύση και τη φυσική δόμηση.
Οι συνολικά εικοσιένας (21) εθελοντές και εθελόντριες του Προγράμματος “Αειθαλεία”, ανάμεσα στους οποίους βρίσκονταν μέλη των ΚΑΠΗ τ. Δήμου Ιωαννίνων και ης Εταιρείας Ψυχοκοινωνικής Έρευνας και Παρέμβασης Ιωαννίνων (ΕΨΕΠ), εργάστηκαν σε καθημερινή βάση και για διάστημα δέκα ημερών με τη συμβολή και καθοδήγηση των ντόπιων κτηνοτρόφων. Συμμετείχαν στην κατασκευή τόσο του κορμού της καλύβας με το περίτεχνο δέσιμο κομματιών ξύλου, όσο και στην εφαρμογή των τοιχωμάτων με την τοποθέτηση δαδιών και την ενσωμάτωση τους στον κορμό. Στη συνέχεια, η ομάδα καθάρισε το χώρο περιμετρικά με την ταυτόχρονη δημιουργία περίφραξης, ενώ ανάλογα περιποιήθηκε και το εσωτερικό της καλύβας ώστε να είναι έτοιμο να υποδεχτεί τον κτηνοτρόφο, κατά την μετατόπιση των ζώων του στην περιοχή των Δρυμάδων Ιωαννίνων.
Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε υπό την αιγίδα και υποστήριξη του Δήμου Πωγωνίου.
Το έργο «Αειθαλεία: Ολιστικό πρόγραμμα για τον εθελοντισμό ατόμων τρίτης ηλικίας και την ενεργή συμμετοχή τους στα κοινά» υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος Active Citizens Fund, με φορέα υλοποίησης την AμKE ΕΛΙΞ – Προγράμματα Εθελοντικής Εργασίας και εταίρους το Πανεπιστήμιο Πατρών, την ΠΡΟΟΨΙΣ Σύμβουλοι Επιχειρήσεων Α.Ε. και την OTEAcademy.
Το πρόγραμμα Active Citizens Fund, ύψους € 15 εκ., χρηματοδοτείται από την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία και είναι μέρος του χρηματοδοτικού μηχανισμού του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) περιόδου 2014 – 2021, γνωστού ως EEA Grants. Το πρόγραμμα στοχεύει στην ενδυνάμωση και την ενίσχυση της βιωσιμότητας της κοινωνίας των πολιτών και στην ανάδειξη του ρόλου της στην προαγωγή των δημοκρατικών διαδικασιών, στην ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά και στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τη διαχείριση της επιχορήγησης του προγράμματος Active Citizens Fund για την Ελλάδα έχουν αναλάβει από κοινού το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το SolidarityNow.
