Η Ράνια Ασαριωτάκη είναι η Διευθύντρια του Γραφείου Βιωσιμότητας στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος (ACG), όπου εργάζεται από το 2008. Μέσω της πολυετούς της παρουσίας, έχει συμβάλει καταλυτικά στη μεταμόρφωση του ACG από έναν οργανισμό με περιορισμένο περιβαλλοντικό προσανατολισμό σε έναν θεσμό που θεωρεί τη βιωσιμότητα ως κεντρικό στρατηγικό πυλώνα, όχι μόνο σε επίπεδο λειτουργίας και περιβάλλοντος, αλλά ως ολιστική προσέγγιση που αφορά το περιβάλλον (Environment), την κοινωνία (Social) και τη διακυβέρνηση (Governance).
Κάποια από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα του ACG υπό την καθοδήγησή της περιλαμβάνουν:
- Χρυσή Διάκριση STARS (Gold Rating) από την AASHE το 2020, και επανάληψη με ακόμη υψηλότερο σκορ το 2023.
- Η καθιέρωση του ACG ως το μοναδικό εκπαιδευτικό ίδρυμα στην Ελλάδα με αυτήν την διάκριση STARS Gold.
- Η ανάληψη ρόλου Ευρωπαίου Climate Pact Ambassador για την Ελλάδα το 2025 — αναγνώριση πέρα από το ακαδημαϊκό πλαίσιο, που συνδέει το έργο με την ευρύτερη κοινωνία και τις διεθνείς πρωτοβουλίες.
Η συνέντευξη που ακολουθεί αναδεικνύει όχι μόνο τις προκλήσεις και τις επιτυχίες του ACG στον τομέα της βιωσιμότητας, αλλά και τη φιλοσοφία και στρατηγική προσέγγιση της Ράνιας Ασαριωτάκη ως ηγέτιδας: τη σύνδεση θεωρίας και πράξης, τη συμμετοχή της κοινότητας (φοιτητών, προσωπικού), τη διαφάνεια στη μέτρηση και αναφορά, καθώς και την επιμονή να διατηρούνται οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης ως αναπόσπαστο μέρος της αποστολής και της καθημερινής λειτουργίας του ιδρύματος, ανεξαρτήτως συγκυριών.
- Έχετε ενταχθεί στο ACG από το 2008 και αυτή τη στιγμή είστε Διευθύντρια του Γραφείου Βιωσιμότητας (προηγουμένως ως Senior Sustainability Manager). Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες αλλαγές και προκλήσεις στον τομέα της βιωσιμότητας εντός του οργανισμού από τότε που αναλάβατε;
Από το 2008 μέχρι σήμερα, η βιωσιμότητα στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος έχει εξελιχθεί ριζικά. Από μια περιορισμένη περιβαλλοντική οπτική, έχουμε περάσει σε μια ολιστική προσέγγιση ESG (Περιβάλλον, Κοινωνία, Διακυβέρνηση). Η μεγαλύτερη αλλαγή ήταν ότι η βιωσιμότητα έπαψε να θεωρείται «καλή πρακτική» και έγινε στρατηγική αναγκαιότητα. Στην αρχή, η πρόκληση ήταν να δημιουργήσουμε γνώση και συνείδηση, εκπαιδεύοντας το προσωπικό και εμπλέκοντας ενεργά όλη την κοινότητα. Σήμερα, η πρόκληση είναι να διοχετεύουμε αυτή την ενέργεια σε μετρήσιμες και καινοτόμες δράσεις, από την ακαδημαϊκή διδασκαλία μέχρι την ενεργειακή αποδοτικότητα. Το πιο ενθαρρυντικό είναι ότι το campus λειτουργεί πλέον ως «ζωντανό εργαστήριο», και οι φοιτητές μας το βλέπουν όχι μόνο ως χώρο σπουδών, αλλά ως χώρο δράσης και ευθύνης.
- Υπό την καθοδήγησή σας, το ACG απέκτησε το Χρυσό Βραβείο STARS από την AASHE το 2020 και πάλι υψηλό rating το 2023. Ποια ήταν τα βασικά σημεία-κλειδιά που οδήγησαν σε αυτές τις επιτυχίες;
Η διάκριση STARS Gold το 2020 και η διατήρηση υψηλού rating το 2023, κατόπιν αξιολόγησης σε 5 βασικές κατηγορίες (Academics, Engagement, Operations, Planning & Administration, and Innovation & Leadership) δεν ήταν απλώς επιβεβαίωση της δουλειάς μας, αλλά και ένας οδηγός. Το STARS, το διεθνές σύστημα αξιολόγησης του AASHE (Association for the Advancement of Sustainability in Higher Education), λειτουργεί σαν πυξίδα που μας δείχνει πού βρισκόμαστε και τι πρέπει να βελτιώσουμε. Η επιτυχία μας βασίστηκε σε τρεις πυλώνες: στη στρατηγική δέσμευση της ηγεσίας, στη διαφάνεια των δεδομένων και στην ενεργό συμμετοχή φοιτητών, καθηγητών και προσωπικού. Η επιτυχία μας βασίστηκε σε τρεις πυλώνες: στη στρατηγική δέσμευση της ηγεσίας, στη συστηματική μέτρηση και διαφάνεια των δεδομένων, και στην ενεργό συμμετοχή φοιτητών, καθηγητών και προσωπικού. Πέρα όμως από τις διαδικασίες, το μυστικό είναι ότι πιστεύουμε στον οργανισμό μας και είμαστε περήφανοι για τις πρακτικές που εφαρμόζουμε. Ως εκπαιδευτικό ίδρυμα, έχουμε μια δέσμευση 360°: να εφαρμόζουμε όσα διδάσκουμε και να λειτουργούμε ως ζωντανό παράδειγμα για τους φοιτητές μας και τους μελλοντικούς ηγέτες κάνοντας πράξη καθημερινά το motto μας «Να υπηρετείς και να μην υπηρετείσαι». Αυτό είναι που δίνει αξία σε κάθε διάκριση.
- Έχοντας εκλεγεί στο Διοικητικό Συμβούλιο της AASHE και κατέχοντας τη θέση της Γραμματέως, πώς επηρεάζει η εμπειρία αυτή τη στρατηγική σας στο ACG; Ποιες δράσεις AASHE βρίσκονται σε προτεραιότητα;
Η εκλογή μου στο Διοικητικό Συμβούλιο της AASHE είναι ιδιαίτερα τιμητική, καθώς για πρώτη φορά στην ιστορία του οργανισμού συμμετέχει μη αμερικανικό εκπαιδευτικό ίδρυμα. Αυτό αναδεικνύει πόσα έχει πετύχει το ACG στη βιωσιμότητα και μας δίνει τη δυνατότητα να φέρνουμε στο τραπέζι διεθνή ζητήματα και ευρωπαϊκές προσεγγίσεις.
Η εμπειρία αυτή λειτουργεί ως γέφυρα ανταλλαγής γνώσεων: φέρνουμε τις παγκόσμιες τάσεις στο ACG και μοιραζόμαστε τις δικές μας επιτυχίες διεθνώς. Στις σημερινές προτεραιότητες της AASHE ξεχωρίζουν η κλιματική δικαιοσύνη και η ενίσχυση εκπαιδευτικών ιδρυμάτων που αντιμετωπίζουν περισσότερες προκλήσεις, με στόχο η βιωσιμότητα να είναι προσιτή και εφαρμόσιμη σε όλους.
- Είστε επίσης μέλος της Ακαδημαϊκής Συμβουλευτικής Επιτροπής του Κέντρου Αριστείας στη Βιωσιμότητα και συνεργαζόμενη στο Κέντρο Διατροφής, Τουρισμού και Αναψυχής στο ACG. Πώς συμβάλλουν αυτές οι συμμετοχές στο έργο σας και την ολοκληρωμένη στρατηγική βιωσιμότητας;
Η συμμετοχή μου στα κέντρα του ACG είναι κομβική γιατί συνδέει τη θεωρία με την πράξη. Μέσα από το Κέντρο Αριστείας στη Βιωσιμότητα και το Κέντρο Διατροφής, Τουρισμού και Αναψυχής, ενσωματώνουμε τη βιωσιμότητα τόσο στο curriculum όσο και στην έρευνα, καλλιεργώντας μια νέα γενιά ηγετών που θα την έχουν ως τρόπο σκέψης και δράσης.
Παράλληλα, μέσα από συγκεκριμένες πρωτοβουλίες δείχνουμε ότι η βιωσιμότητα δεν είναι αφηρημένη έννοια αλλά καθημερινή επιλογή – από τον τρόπο που ταξιδεύουμε έως το φαγητό που καταναλώνουμε. Αυτή η σύνδεση μάς επιτρέπει να λειτουργούμε ως «ζωντανό εργαστήριο», όπου η γνώση, η έρευνα και η πράξη συναντιούνται. Έτσι, προωθούμε μια ολιστική στρατηγική που εμπνέει την ακαδημαϊκή κοινότητα, αλλά και την κοινωνία και τις επιχειρήσεις, να δουν ότι κάθε μικρό βήμα μπορεί να δημιουργήσει θετικό αποτύπωμα.
- Έχετε αποκτήσει πληθώρα πιστοποιήσεων όπως GRI G4 reporter, CSR Practitioner, SROI, Carbon Reduction, και High Impact Leadership από Cambridge. Πώς εφαρμόζονται αυτές στην καθημερινή σας δουλειά και ποιες θεωρείτε πιο κομβικές;
Οι πιστοποιήσεις αυτές αποτελούν πρακτικά εργαλεία που εφαρμόζω στην καθημερινή μου δουλειά, είτε πρόκειται για τη χάραξη στρατηγικής, τη μέτρηση δεικτών ή τη διασφάλιση διαφάνειας. Καθεμία καλύπτει διαφορετική πτυχή, γι’ αυτό και όλες μαζί συνθέτουν μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στη βιωσιμότητα. Παράλληλα, η εκπαίδευση στην ηγεσία με έχει βοηθήσει στο ποιος είναι ο σωστός τρόπος συνεργασίας με διάφορες ομάδες και να «ηγούμαι» με θετικό αποτύπωμα. Αξιοποιείς τις ικανότητες και τις γνώσεις του κάθε μέλους και τον κάνεις μέρος της λύσης γιατί κανένας δεν μπορεί να λύσει τα θέματα μόνος του. Χρειαζόμαστε συμμάχους και όχι οπαδούς. Για μένα, η ουσία δεν είναι μόνο η σωστή εφαρμογή των εργαλείων, αλλά το πώς αυτά μπορούν να μετατραπούν σε δράσεις που δημιουργούν ουσιαστική και διαρκή αλλαγή.
- Το ACG είναι το μόνο εκπαιδευτικό ίδρυμα στην Ελλάδα με gold STARS Rating το 2023 και παράλληλα έχει λάβει το 2024 το EPEAT Purchaser Award για την προμήθεια βιώσιμων ηλεκτρονικών. Πώς υλοποιούνται οι πράσινες πρακτικές στο campus και πώς επικοινωνούνται στο ευρύτερο κοινό;
Στο ACG οι πράσινες πρακτικές ξεκινούν από το campus μας και εστιάζουν πρώτα στη δική μας κοινότητα. Από την προμήθεια βιώσιμων ηλεκτρονικών και την αναβάθμιση της ενεργειακής απόδοσης μέχρι την ανακύκλωση, το compost και τη μείωση αποβλήτων, δημιουργούμε ένα περιβάλλον όπου φοιτητές και προσωπικό βιώνουν τη βιωσιμότητα στην πράξη. Έτσι, το campus λειτουργεί ως πραγματικό «ζωντανό εργαστήριο» που εκπαιδεύει και εμπνέει μέσα από την καθημερινότητα. Ταυτόχρονα, φροντίζουμε να επικοινωνούμε τις πρωτοβουλίες μας ευρύτερα: μέσω εκθέσεων βιωσιμότητας, ψηφιακών καναλιών, εκδηλώσεων και συνεργασιών με διεθνή δίκτυα. Με αυτόν τον τρόπο, μοιραζόμαστε τις εμπειρίες μας και δείχνουμε ότι οι πράσινες επιλογές μπορούν να αποτελέσουν έμπνευση και για άλλους οργανισμούς, συμβάλλοντας σε ένα ευρύτερο θετικό αποτύπωμα.
- Το ACG έχει χαρακτηριστεί “ζωντανό εργαστήριο” βιωσιμότητας, αναπτύσσοντας καινοτόμες πολιτικές για ενέργεια, απορρίμματα κ.λπ. Πώς αντιμετωπίζετε την ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στην καθημερινότητα φοιτητών και προσωπικού;
Στο ACG, η βιωσιμότητα ξεκινά από την πράξη. Μέσω καμπανιών ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης (#ACGGoesPlasticFree , Reduce – Reuse-Recycle, ReduceYourFoodPrint, Save The Earth Energy) ενθαρρύνουμε την αλλαγή συμπεριφοράς. Διευκολύνουμε αυτή τη διαδικασία με πρακτικές δράσεις, όπως κάδους ανακύκλωσης με σαφή σήμανση, χρήση επαναχρησιμοποιούμενων μπουκαλιών και επιλογές φυτικών γευμάτων.
Παράλληλα, οι φοιτητές εργάζονται σε class projects που αντιμετωπίζουν πραγματικές προκλήσεις του Κολλεγίου, προτείνοντας λύσεις που συχνά υλοποιούνται άμεσα. Αυτός ο συνδυασμός πρακτικών και ακαδημαϊκής εμπλοκής μετατρέπει το campus σε “ζωντανό εργαστήριο”, όπου η βιωσιμότητα γίνεται στάση ζωής και κάθε μέλος της κοινότητας συμβάλλει ενεργά στη θετική αλλαγή.
- Το ACG συμμετέχει σε δίκτυα όπως UNAI, UN Global Compact και SDSN, αναπτύσσοντας εκδηλώσεις και καμπάνιες ενημέρωσης. Πώς αξιοποιείτε αυτές τις συνεργασίες για την προώθηση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) στον εκπαιδευτικό χώρο;
Οι συνεργασίες μας με δίκτυα όπως το UNAI, το UN Global Compact και το SDSN μάς δίνουν τη δυνατότητα να εντάξουμε τη δράση μας σε ένα παγκόσμιο πλαίσιο και να χρησιμοποιούμε τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης ως οδικό χάρτη για το curriculum, την έρευνα και τις πολιτικές μας. Παράλληλα, μέσα από διάφορες πρωτοβουλίες, δίνουμε στους νέους τη δυνατότητα να δουν πώς οι SDGs μετατρέπονται σε πράξη. Επίσης, σημαντικό είναι να αναδείξουμε τον καθοριστικό ρόλο που έχουν τα εκπαιδευτικά ιδρύματα στην προώθηση των Στόχων. Τα πανεπιστήμια δεν είναι απλοί θεατές· είναι χώροι όπου διδάσκεται, ερευνάται και εφαρμόζεται η βιωσιμότητα. Μέσα από αυτές τις διεθνείς συνεργασίες, ενισχύουμε τη φωνή μας, εμπνέουμε την ακαδημαϊκή κοινότητα και συμβάλλουμε στη διαμόρφωση μιας νέας γενιάς ηγετών που θα έχουν τους SDGs στον πυρήνα της δράσης τους.
- Ως μέντορας βιωσιμότητας στην AASHE και ως εκπρόσωπος στον χώρο, ποια είναι η φιλοσοφία σας στον καθοδηγητικό ρόλο και ποια είναι τα πιο ενθαρρυντικά παραδείγματα φοιτητών ή ιδρυμάτων που έχετε δει;
Μέσω της συμμετοχής μου στο πρόγραμμα αυτό έρχομαι σε επαφή με professionals σε άλλα εκπαιδευτικά ιδρύματα σε διάφορα σημεία του πλανήτη. Ως μέντορας εστιάζω σε θέματα όπως το reporting και το πώς καταφέραμε στο ACG να προωθήσουμε τη βιωσιμότητα εσωτερικά, μετατρέποντάς την σε οργανωτικό πυλώνα. Για μένα, η καθοδήγηση σημαίνει να εμπνέεις και να μοιράζεσαι εμπειρίες που μπορούν να γίνουν οδηγός για άλλους. Η φιλοσοφία μου συνοψίζεται στη φράση: «βοήθα με να σε βοηθώ ν’ ανεβούμε το βουνό». Δεν υπάρχει μία σωστή διαδρομή· υπάρχει η δύναμη της συνεργασίας και της ανταλλαγής γνώσης. Το πιο ενθαρρυντικό είναι να βλέπω ιδρύματα ή φοιτητικές ομάδες να ξεκινούν με μικρά βήματα και να εξελίσσουν τις πρωτοβουλίες τους σε θεσμοθετημένες πρακτικές. Αυτό αποδεικνύει ότι η καθοδήγηση δεν σταματά στη θεωρία, αλλά μπορεί να δημιουργήσει αλλαγή με διάρκεια.
- Έχετε τονίσει ότι τα ανώτατα ιδρύματα πρέπει να παραμένουν συνεκτικά στην προώθηση των SDGs και να μην επηρεάζονται από πολιτικές αλλαγές. Ποιες είναι οι πιο σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει το ACG σε αυτό το πλαίσιο και πώς τις αντιμετωπίζετε;
Μια ιδιαίτερη πρόκληση για το ACG είναι ότι, ως αμερικανικό μη κερδοσκοπικό ίδρυμα στην Ελλάδα, καλούμαστε να ισορροπήσουμε ανάμεσα σε αμερικανικές βέλτιστες πρακτικές και στο ευρωπαϊκό πλαίσιο στο οποίο λειτουργούμε. Αυτό μας οδηγεί σε ένα υβριδικό μοντέλο, που απαιτεί συνεχή προσαρμογή και ευελιξία. Επιπλέον, το νομοθετικό περιβάλλον συχνά περιορίζει την ταχύτητα με την οποία μπορούμε να υλοποιήσουμε δράσεις, ακόμη και όταν υπάρχει η βούληση και οι πόροι. Για να ξεπεράσουμε αυτά τα εμπόδια, εντάσσουμε τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης στον στρατηγικό μας σχεδιασμό, διασφαλίζοντας ότι η βιωσιμότητα παραμένει σταθερή προτεραιότητα ανεξάρτητα από συγκυρίες. Παράλληλα, επενδύουμε στη συλλογή δεδομένων και στη συνεργασία με δίκτυα, ώστε να αποδεικνύουμε την αξία των πρωτοβουλιών μας και να παραμένουμε φορέας αλλαγής με διαχρονικό αποτύπωμα.
11. Το 2025 επιλέχθηκατε ως EU Climate Pact Ambassador για την Ελλάδα – ένας από τους 26 επιλεγμένους από 130 υποψηφίους. Μπορείτε να περιγράψετε τι περιλαμβάνουν οι συγκεκριμένες ευθύνες, όπως η οργάνωση πράσινων δράσεων (δέντρα, car-free days), η συμμετοχή σε events όπως το Annual Flagship Event στις Βρυξέλλες, και πώς στοχεύετε να ενισχύσετε τη σύνδεση του ACG με την ευρύτερη κοινότητα μέσα από αυτόν τον ρόλο;
Η επιλογή μου ως EU Climate Pact Ambassador είναι μια σημαντική ευκαιρία να ενισχύσω τον διάλογο και τη δράση γύρω από την κλιματική αλλαγή. Ο ρόλος περιλαμβάνει τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες αλλά και την κινητοποίηση πολιτών και οργανισμών σε τοπικό επίπεδο, ώστε η γνώση να μετατρέπεται σε πράξη. Προσωπικά, στόχος μου είναι να δείξω ότι όλοι μπορούμε να συμβάλουμε, ακόμη και με μικρά βήματα στην καθημερινότητά μας, τα οποία όταν γίνονται συλλογικά έχουν τεράστια δύναμη. Έρχομαι σε επαφή και συνεργάζομαι με συμπολίτες και συναγωνιστές που έχουμε τα ίδια πιστεύω και αξίες από διαφορετικούς χώρους, δημιουργώντας συμμαχίες που φέρνουν τους πολίτες πιο κοντά στη βιώσιμη ανάπτυξη. Με αυτόν τον τρόπο, θέλω να εμπνεύσω φοιτητές, συνεργάτες και την κοινωνία στο σύνολό της να δουν ότι η αλλαγή είναι στα χέρια μας και ξεκινά από το σήμερα.
